3 'không' của CEO DeepSeek

Nhà sáng lập DeepSeek cho rằng áp lực và thời gian làm việc kéo dài không tạo ra nghiên cứu tốt. Ảnh minh họa: Dado Ruvic/Reuters.

Chỉ trong khoảng 3 năm, DeepSeek từ một startup ít tên tuổi trở thành một trong những công ty AI được chú ý nhất Trung Quốc. Ứng dụng được xem là đối thủ của ChatGPT ghi nhận khoảng 173 triệu lượt tải kể từ khi ra mắt công chúng vào tháng 1/2025.

Tuy nhiên, nhà sáng lập Liang Wenfeng cho biết sự phát triển của công ty không dựa trên những ca làm việc kéo dài, hệ thống KPI nghiêm ngặt hay áp lực chạy đua liên tục, Fortune đưa tin.

“Nhìn chung, chúng tôi không làm thêm giờ”, Liang chia sẻ trong cuộc thảo luận kéo dài gần 4 tiếng với nhân viên, được Tencent Technology thu thập và ghi lại.

Theo nhà sáng lập DeepSeek, công việc nghiên cứu cần một môi trường thoải mái. Việc tạo áp lực quá lớn có thể làm giảm khả năng sáng tạo và khiến đội ngũ khó tập trung vào những vấn đề dài hạn.

Lý do thứ hai nằm ở cách công ty lựa chọn mục tiêu. Thay vì triển khai nhiều dự án cùng lúc, kỳ lân AI Trung Quốc tập trung vào một số ít vấn đề được đánh giá là quan trọng nhất.

“Chúng tôi làm rất ít việc nhưng tập trung cao độ vào những việc đó”, Liang nói.

Không KPI, không quản lý cứng nhắc

Văn hóa làm việc tại DeepSeek cũng được xây dựng theo hướng ít phân cấp. Công ty không có hệ thống mệnh lệnh cứng nhắc, bộ quy tắc chi tiết hay những mục tiêu bằng văn bản mà nhân viên phải bám theo mỗi ngày.

“Chúng tôi gần như không có một tổ chức theo nghĩa thông thường. Công ty được dẫn dắt và tổ chức bằng tầm nhìn”, Liang cho biết.

Đáng chú ý, tầm nhìn này cũng không được viết thành tài liệu chính thức. Theo nhà sáng lập, đội ngũ chủ yếu hình thành sự đồng thuận thông qua trao đổi và quá trình làm việc chung.

Nhân viên không bị giao chỉ tiêu hàng tháng hay đánh giá bằng KPI. Liang cho biết công ty chỉ kỳ vọng phần công việc chính thức chiếm tối đa một nửa thời gian làm việc.

Khoảng thời gian còn lại không được phân bổ cụ thể. Nhân viên có thể tự lựa chọn đề tài nghiên cứu, thử nghiệm ý tưởng hoặc theo đuổi những vấn đề mà họ cho là có giá trị.

“Không ai quản lý họ. Không có KPI. Chúng tôi hy vọng công việc chính thức không chiếm quá một nửa thời gian của mỗi nhân viên. Nửa còn lại, họ có thể làm bất cứ điều gì mình muốn”, Liang nói.

Những tòa nhà văn phòng vẫn sáng đèn đến tận đêm khuya từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong ngành công nghệ Trung Quốc. Ảnh minh họa: Momory Lane/Pexels.

Mô hình này tương đối khác biệt trong bối cảnh ngành công nghệ Trung Quốc từ lâu gắn với văn hóa làm việc cường độ cao.

“996” là cách gọi lịch làm việc từ 9h sáng đến 9h tối, 6 ngày mỗi tuần. Dù chế độ này bị cơ quan chức năng Trung Quốc tuyên bố là bất hợp pháp vào năm 2021, tư duy đề cao thời gian làm việc kéo dài vẫn tồn tại tại nhiều doanh nghiệp công nghệ.

Trong giai đoạn tăng trưởng mạnh, Alibaba, Tencent và JD.com từng được nhắc đến như những công ty gắn với văn hóa 996. Các lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng sự cống hiến và thời gian làm việc dài của nhân viên là một trong những yếu tố tạo nên thành công.

Năm 2019, nhà sáng lập Alibaba Jack Ma từng gọi việc có cơ hội làm việc theo lịch 996 là “phúc lành lớn”, đồng thời xem tinh thần làm việc cường độ cao là điều cần thiết trong quá trình phát triển công ty.

Tuy nhiên, văn hóa này cũng gây ra nhiều phản ứng tiêu cực. Một bộ phận người trẻ Trung Quốc rời bỏ công việc văn phòng để chuyển sang lao động tay chân có thu nhập thấp hơn, với mục tiêu thoát khỏi áp lực nơi công sở.

Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng cao cũng làm dấy lên tranh luận về việc ngày càng nhiều người trẻ không còn muốn tham gia cuộc đua nghề nghiệp truyền thống.

Tranh luận lan sang ngành AI

Tư duy đề cao lịch làm việc 996 gần đây tiếp tục xuất hiện trong giới startup và đầu tư công nghệ phương Tây, đặc biệt khi cuộc cạnh tranh AI ngày càng gay gắt.

Harry Stebbings, nhà sáng lập quỹ 20VC, từng cho rằng các startup cần duy trì tốc độ làm việc 7 ngày mỗi tuần để có cơ hội chiến thắng.

Theo ông, các doanh nghiệp châu Âu không chỉ cạnh tranh với những công ty trong khu vực mà phải đối đầu với những đội ngũ tốt nhất trên toàn cầu.

Martin Mignot, đối tác tại Index Ventures, cũng nhận định 996 đang dần trở thành tiêu chuẩn mới trong ngành công nghệ. Một số công ty thậm chí được cho là cân nhắc đưa yêu cầu làm việc theo lịch 996 vào hợp đồng tuyển dụng, đồng nghĩa nhân viên có thể phải làm tới 72 giờ mỗi tuần.

Qua đó, có thể thấy cách vận hành của DeepSeek theo hướng đi trái ngược. Thay vì kéo dài thời gian làm việc, công ty ưu tiên sự tập trung, quyền tự chủ và không gian nghiên cứu độc lập.

Liang mô tả đội ngũ công ty chỉ là “một nhóm người rất bình thường”. Tuy nhiên, mô hình quản trị không KPI, hạn chế làm thêm giờ và dành một nửa thời gian cho nhân viên tự do nghiên cứu lại là điều hiếm gặp trong ngành công nghệ Trung Quốc.