'Bàn chân' Michelangelo bất ngờ lộ diện sau hơn 500 năm

Bản nghiên cứu bằng phấn đỏ cho bàn chân của Nữ tiên tri Libya vừa được xác nhận của Michelangelo. Ảnh: Christie’s.

Một bức ảnh vẽ "bàn chân" chưa từng được biết đến của Michelangelo bất ngờ xuất hiện qua dịch vụ “Yêu cầu ước tính đấu giá” của Christie’s, ngay lập tức làm rung chuyển giới nghệ thuật, Artnet đưa tin.

Khi Giada Damen, chuyên gia tranh Old Masters của Christie’s mở email, bà hoàn toàn không ngờ rằng một phát hiện chấn động vừa rơi vào hộp thư đến. Người gửi vốn chỉ tò mò, nhưng vô tình mang đến một kho báu: bản vẽ nghiên cứu bàn chân chưa từng được ghi nhận của Michelangelo dành cho trần Nhà nguyện Sistine (Vatican).

Chuyên gia Damen nhanh chóng nhận ra bản phác thảo bằng phấn đỏ là nghiên cứu cho bàn chân phải của nhân vật Nữ tiên tri Libya, một trong những hình tượng nổi bật ở đầu phía đông trần Sistine. Theo Christie’s, Michelangelo thực hiện bản phác này vào khoảng năm 1511-1512, ngay trước khi bắt tay vào nửa thứ hai của kiệt tác.

Bản nghiên cứu vừa được phát hiện không chỉ bổ sung mảnh ghép chưa từng ghi nhận trong quá trình Michelangelo thực hiện trần Sistine, mà còn là tác phẩm đầu tiên liên quan trực tiếp đến kiệt tác này xuất hiện trên thị trường đấu giá.

Christie’s dự kiến đưa bức vẽ lên sàn vào ngày 5/2/2026, với mức giá ước tính 1,5-2 triệu USD.

Bên trái: bức Nữ tiên tri Libya (1511), một phần của trần Nhà nguyện Sistine; bên phải: bản phấn đỏ nghiên cứu cho Nữ tiên tri Libya (1510-1511). Ảnh: Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan/Bảo tàng Vatican.

Theo Damen, hiện chỉ có khoảng 10 bản vẽ của Michelangelo thuộc sở hữu tư nhân. Không ai biết chính xác số lượng tác phẩm ông tạo ra trong suốt sự nghiệp, nhưng giới nghiên cứu tin rằng chỉ khoảng 600 bản còn tồn tại, trong đó khoảng 50 bản liên quan trực tiếp đến công trình trần Sistine.

Người sở hữu hiện tại là một người đàn ông sống ở bờ Tây nước Mỹ, muốn giữ kín danh tính. Ông thừa kế bức vẽ từ bà mình cùng nhiều đồ vật khác. Suốt thời thơ ấu, ông luôn thấy nó trong nhà và biết tác phẩm được truyền qua nhiều thế hệ từ cuối thế kỷ 18, nhưng chưa từng biết tác giả là ai.

Về phần mình, Damen lập tức nhận ra đây là tác phẩm “chất lượng xuất chúng”, dù vẫn thận trọng để không kết luận vội vàng. Bà nhanh chóng thu xếp bay đến gặp chủ sở hữu và xem trực tiếp tác phẩm.

Sau khi nhận được sự đồng ý, Christie’s đưa bản vẽ về New York (Mỹ) để nghiên cứu chuyên sâu. Quét phản xạ hồng ngoại hé lộ thêm những nét phác ở mặt sau tờ giấy, vốn không thể thấy bằng mắt thường, cũng mang đặc điểm của một nghệ sĩ thế kỷ 16 gần gũi với Michelangelo.

Damen nhận thấy bản phác có chất liệu, nét bút và chủ đề tương đồng với một bản vẽ nổi tiếng của Michelangelo đang lưu giữ tại Bảo tàng Metropolitan (Met), cũng như bản sao tại Uffizi (Florence, Italy). Đáng chú ý, bản sao tại Uffizi cho thấy nghiên cứu giống bản ở Met nhưng có thêm chi tiết bàn chân xuất hiện trong bản vẽ gửi Christie’s.

Sau 6 tháng nghiên cứu, Damen mang bản vẽ đến Met và đặt cạnh tác phẩm gốc của Michelangelo.

“Đó là mảnh ghép cuối cùng của bức tranh”, Christie’s cho biết. Bản vẽ mới được xác thực là nghiên cứu nguyên bản của Michelangelo cho trần Sistine.

“Tôi vô cùng phấn khích. Mọi thứ từ đường nét đến khoảnh khắc sáng tác đều cho thấy cùng một bàn tay thực hiện”, chuyên gia Damen nói.

Theo Christie’s, lịch sử sở hữu của bức vẽ cũng củng cố mối liên hệ với Michelangelo. Tờ giấy còn mang dòng chữ mực nâu viết bằng bút pháp thế kỷ 16: “Michelangelo Bona Roti”, kiểu ghi chú từng xuất hiện trên nhiều bản vẽ khác của ông, bao gồm cả bản tại Met.

Vào thế kỷ 18, bức phác thảo bàn chân thuộc bộ sưu tập của Armand Louis de Mestral de Saint-Saphorin, một nhà ngoại giao Thụy Sĩ phục vụ triều đình Đan Mạch. Từ đó, tác phẩm được truyền qua nhiều thế hệ trong gia đình đến tận ngày nay. Với Damen, đây là “cơ hội chỉ đến một lần trong đời”.

Bản vẽ sẽ được trưng bày tại Christie’s ở Rockefeller Center trước phiên đấu giá tháng 2/2026, và trước đó sẽ xuất hiện tại văn phòng Christie’s London (Anh) từ ngày 27/11 đến ngày 2/12.