 |
Khi những ngày cuối năm Ất Tỵ dần khép lại, nhiều Gen Z có nhu cầu “dọn dẹp” cuộc sống bằng cách học đầu tư và kiểm soát tài chính nghiêm túc hơn.
Khác với thế hệ trước, Gen Z tiếp cận chuyện tiền bạc theo hướng khá “dễ thở” và linh hoạt. Thay vì cắt giảm triệt để, nhiều bạn trẻ muốn hiểu rõ thói quen chi tiêu để điều chỉnh dòng tiền khéo léo - vừa tận hưởng cuộc sống, vừa có khoản để dành dài hạn. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ 3 bước phổ biến mà nhiều Gen Z áp dụng để khởi động lại tài chính trước thềm năm mới.
Bước 1: Nhìn lại dòng tiền trong năm cũ
Với nhiều bạn trẻ, nhìn lại chi tiêu năm cũ không đơn thuần là ngồi cộng dồn hoá đơn, tính xem đã tiêu hết bao nhiêu. Điều Gen Z cần là một báo cáo tài chính cá nhân rõ ràng và dễ hiểu. Khi nhìn vào số liệu này, người trẻ có thể nắm được tổng tiêu dùng trong năm, khoản nào đang chiếm phần lớn, quỹ tiết kiệm hay khoản phát sinh bất ngờ. Họ nhìn thấy bức tranh tổng thể về thói quen và phong cách chi tiêu, biết số tiền đi về đâu, có xứng đáng không… thay vì cảm giác mơ hồ “hình như mình tiêu cũng nhiều”.
Bên cạnh phản ánh tài chính, những con số cũng tiết lộ phần nào tính cách, lối sống và mức độ ưu tiên của người trẻ. Có người giật mình nhận ra cuối năm đã chi mạnh tay cho ăn uống và mua thuốc - dấu hiệu áp lực công việc thường trực của mùa deadline. Có người phát hiện bản thân “cạn ví” bởi hay mua đồ lặt vặt, dùng 1-2 lần rồi cất tủ.
 |
| Nhìn lại chi tiêu trong năm cũ giúp người trẻ hiểu dòng tiền đang đi về đâu. |
Hạ Anh (27 tuổi, TP.HCM) cũng nhận ra bản thân có xu hướng mua sắm bốc đồng mỗi lần có đợt sale lớn. Khi dùng tính năng “Nhìn lại 2025” của ShopeePay, cô bất ngờ phát hiện thói quen mua sắm lặt vặt - những món chỉ vài chục nghìn đồng nhưng khi cộng dồn cả năm thì hết vài triệu đồng. “Bù lại nhờ tận dụng voucher giảm giá thường xuyên, tôi tiết kiệm được 2,7 triệu đồng trong năm qua”, cô tâm sự.
Chương trình “Nhìn lại 2025” không hiển thị những giao dịch khô khan, mà sẽ tiết lộ “tính cách mua sắm” của bạn. Chỉ bằng thao tác đăng nhập và nhấn vào banner tính năng này trên ShopeePay, bạn sẽ biết được bức tranh chi tiêu năm qua: Tổng số giao dịch, món hàng đắt nhất đã mua, tổng chi trong các dịp sale lớn, hay số tiền tiết kiệm được…
 |
| Hạ Anh nhận được một “báo cáo tài chính” thu nhỏ khi dùng tính năng Nhìn lại 2025 của ShopeePay. |
Không dừng ở việc xem, chương trình còn mở ra nhiều hoạt động tương tác thú vị. Khi thu thập đủ 5 tính cách, khách hàng có thể tham gia minigame chia kho 2 tỷ xu và nhận nhiều phần thưởng giá trị khác như iPhone 17 Pro. Bạn có thể tham khảo tính năng “Nhìn lại 2025” ngay hôm nay để biết bản thân có đang “vung tay quá trán” ở hạng mục nào không.
  |
Số tiền chi tiêu trong các đợt sale lớn, hay món đồ đắt nhất từng mua trong năm được hiển thị khi bạn dùng “Nhìn lại 2025” của ShopeePay. Ảnh chụp từ ứng dụng. |
Bước 2: Đặt mục tiêu khả thi cho năm mới
Sau khi nắm rõ dòng tiền, Gen Z có thể chuyển sang bước tiếp theo: Đặt mục tiêu mua sắm cho năm mới. Những mục tiêu này không nên đặt quá xa vời hay phi thực tế, mà cần cụ thể và khả thi để tạo động lực thay đổi.
Mục tiêu được nhiều người lựa chọn là dành ra một khoản cố định hàng tháng, dù nhỏ nhưng đều. Trong trường hợp tài chính chưa vững và không thể dành ra khoản riêng, Gen Z có thể thực hiện việc dễ hơn: Giảm chi những khoản ít mang giá trị như mua sắm theo cảm xúc hay chi tiêu quá đà cho chơi game.
 |
| Mục tiêu tài chính cần rõ ràng và khả thi để tạo động lực. |
Bên cạnh tiết kiệm đầu vào, người trẻ cũng nên viết ra những việc muốn chi như du lịch, thuê PT trong 3 tháng, học ngôn ngữ mới... Điều này giúp ước chừng số tiền thực tế cần chi ra. Đồng thời, việc liệt kê những mục tiêu này, dù đạt được hay không, cũng giúp bạn có thêm động lực và niềm vui bước sang năm mới.
Có thể thấy, việc đặt mục tiêu rõ ràng giúp dòng tiền chảy về đúng chỗ. Thay vì hỏi “Món này có cần thiết không?”, bạn sẽ chuyển sang suy nghĩ “Sản phẩm này có giúp tiến gần mục tiêu tài chính không?”. Cách tiếp cận này giúp loại bỏ khoản chi ít cần thiết mà không khiến bạn cảm thấy gượng ép.
Bước 3: Lên kế hoạch phân bổ chi tiêu
Sau khi nhìn lại dòng tiền và đặt ra mục tiêu, Gen Z cần lên kế hoạch để quản lý tài chính nghiêm túc.
Trước đây, việc lập kế hoạch tài chính thường gắn liền với những bảng tính phức tạp. Song với Gen Z, mọi thứ được đơn giản hóa khi chỉ cần một ghi chú nhanh trên điện thoại hay vision board (bảng tầm nhìn) với những đầu mục mang đậm dấu ấn cá nhân.
Trước hết, bạn nên chia thu nhập thành các nhóm rõ ràng. Một nguyên tắc được nhiều chuyên gia khuyên dùng là 50/30/20. Trong đó, 50% dành cho nhu cầu thiết yếu (nhà ở, ăn uống, y tế), 30% dành cho mong muốn (sở thích cá nhân, không cần thiết nhưng đem lại niềm vui), 20% dành cho tiết kiệm và đầu tư. Cách phân bổ này vừa giúp duy trì cuộc sống cơ bản, vừa tạo nền tảng tích lũy đáng kể sau một thời gian.
 |
| Phân chia dòng tiền giúp người trẻ hiểu rõ bức tranh tài chính, không lo rơi vào cảnh “cháy ví”. |
Bên cạnh tiết kiệm, nhiều người trẻ cũng dành một phần thu nhập để nâng cấp chất lượng cuộc sống như mua vé concert, du lịch, học kỹ năng mới hay mua sắm theo sở thích. Những khoản này không nên bị coi lãng phí, bởi nó giúp chăm sóc sức khỏe tinh thần và nâng cấp cuộc sống ý nghĩa hơn. Tuy nhiên, dù có thích đến đâu, bạn vẫn nên chi tiêu giới hạn trong 20-30% tổng thu nhập để tránh rơi vào cảnh “vung tay quá trán”.
Thực tế không cần đến cuối năm, bạn có thể áp dụng cách làm này hàng tháng, hay thậm chí hàng tuần để kiểm soát dòng tiền hiệu quả hơn. Việc quản lý tài chính tốt sẽ đem lại cảm giác an tâm, đồng thời mở ra nhiều cơ hội đầu tư dài hạn trong tương lai.
 |
“Nhìn Lại 2025” không chỉ là bản tổng kết, mà còn là cách ShopeePay ghi lại trọn vẹn hành trình bạn đã gắn bó cùng app suốt một năm qua. Đằng sau mỗi giao dịch là thói quen, cảm xúc và phong cách sống rất riêng. Từ những lần thanh toán tiện lợi, những ưu đãi bạn tận dụng để tiết kiệm, tất cả góp phần tạo nên bức chân dung “tính cách mua sắm” mang đậm dấu ấn cá nhân của bạn trên app.
