|
|
Chính phủ Malaysia mua một phần trái cây dư thừa nhằm giúp đỡ nông dân vượt qua khó khăn. |
Liew Jia Soon từng sống ở Trung Quốc vào giai đoạn sầu riêng là "cơn sốt". Năm 2018, anh trở về Malaysia, tiếp quản trang trại sầu riêng đang độ "hái ra tiền" của cha mình. Khi ấy, chỉ cần bán sầu riêng cho người Trung, ngọn đồi ở phía bắc Kuala Lumpur của Liew kiếm nhiều tiền hơn bất kỳ công việc nào.
Nhưng 8 năm sau, khi trang trại mở rộng gấp đôi so với trước, lợi nhuận lại gần như biến mất.
"Lợi nhuận giảm khoảng 60% trong mùa vụ này", anh nói với New York Times, đứng trước hàng trăm quả sầu riêng chưa bán được.
 |
| Liew Jia Soon đang thu hoạch sầu riêng tại trang trại của mình ở Raub. |
Điều nghịch lý là người tiêu dùng Trung Quốc không quay lưng với sầu riêng. Nhu cầu đối với loại trái cây có mùi thơm nồng và vị béo đậm này vẫn lớn, ngay cả khi nền kinh tế nước này chững lại vào cuối năm ngoái.
Vấn đề nằm ở chỗ thị hiếu đã thay đổi. Trong khoảng một năm trở lại đây, phần lớn người mua Trung Quốc không còn mặn mà với sầu riêng đông lạnh - mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Malaysia - mà chuyển sang ưu tiên trái tươi.
Sự dịch chuyển đó khiến chuỗi cung ứng sầu riêng Malaysia rơi vào tình trạng chao đảo.
"Chúng ta cần điều chỉnh toàn bộ hệ thống để đáp ứng xuất khẩu sầu riêng tươi", ông Eric Chan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất sầu riêng Malaysia, cho biết.
 |
| Trang trại của Liew mở rộng diện tích gấp đôi so với một thập kỷ trước, nhưng lợi nhuận khổng lồ trước đây đã biến mất. |
Theo ông, số chuyến bay có thể vận chuyển sầu riêng tươi sang Trung Quốc hiện vẫn rất hạn chế.
Trong nước, tình trạng dư cung nhanh chóng lộ rõ. Giá sầu riêng lao dốc vào tháng 12/2025, xuống mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ - chỉ khoảng 10 ringgit/kg, bằng 1/10 so với giai đoạn đỉnh cao.
Đặc thù của cây sầu riêng càng khiến bài toán trở nên khó khăn. Từ lúc trồng đến khi cho quả, một cây có thể mất từ 5 đến 10 năm. Điều đó buộc nông dân phải đặt cược vào nhu cầu của thị trường trong tương lai xa - một canh bạc mà kết quả hiện nay cho thấy không dễ đoán.
 |
| Người dân mua sầu riêng ở Kuala Lumpur. Giá sầu riêng giảm mạnh vào 1 xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ, khoảng 2,5 USD/kg, chỉ bằng khoảng 1/10 so với thời kỳ đỉnh cao. |
Thực tế, sự dư thừa ngày nay là hệ quả của những quyết định trong quá khứ. Năm 2017, khi sầu riêng xay nhuyễn và đông lạnh của Malaysia chiếm thị phần lớn tại Trung Quốc, người trồng ồ ạt mở rộng diện tích. Đến năm 2019, khi Trung Quốc cho phép nhập khẩu sầu riêng đông lạnh nguyên quả, giá tăng vọt, càng củng cố niềm tin rằng nhu cầu sẽ tiếp tục tăng dài hạn.
Ông Lim Chin Khee, cố vấn Durian Academy Malaysia (tổ chức đào tạo người trồng sầu riêng), cho rằng suy thoái kinh tế ở Trung Quốc cũng khiến người mua trở nên khắt khe hơn trong đàm phán giá. Cùng lúc, sự cạnh tranh từ các nước Đông Nam Á khác như Thái Lan, Việt Nam hay Indonesia càng làm giảm lợi thế của sầu riêng Malaysia.
Tại bang Penang, ông Ken Tan cho biết lượng sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc của trang trại gia đình giảm 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, Chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất khẩu sầu riêng Malaysia, ông Sam Tan, cảnh báo các đối thủ trong khu vực cũng có thể sớm đối mặt với kịch bản tương tự khi bước vào mùa cao điểm.
Học kỹ năng sống từ những cuốn cẩm nang sinh tồn
Sách “Cẩm nang sinh tồn”, “100 kỹ năng sinh tồn”, “Sống sót” là câu chuyện của những phượt thủ, nhà thám hiểm về cách thoát hiểm và sinh tồn.
