 |
| Học viên Nathaniel Milde thực hành tại trung tâm đào tạo của Rolex. |
Trong cấu trúc tinh vi của một chiếc Rolex, giữa tầng tầng bánh răng, dây cót và bộ truyền động, ẩn mình một bộ phận nhỏ xíu hình chữ Y, forcella của bộ thoát. Mỗi giây 8 lần, chi tiết mỏng chỉ vài mm này khóa rồi nhả các chân răng của bánh xe thoát, tạo nên tiếng “tích tắc” quen thuộc.
Cùng lúc, chi tiết truyền năng lượng cho bánh lắc, “trái tim” giữ cho một chiếc Rolex chạy chính xác đến mức sai số chỉ -2/+2 giây/ngày. Nếu chiếc forcella ngừng hoạt động, một cỗ máy 30.000 USD sẽ lập tức biến thành món chặn giấy xa xỉ.
Người giải thích điều đó là Jesse Rodriguez (48 tuổi), một trong 50 học viên đầu tiên của Rolex Watchmaking Training Center (RWTC), trung tâm đào tạo được thương hiệu Thụy Sĩ khai trương tại Dallas (Mỹ) cách đây 2 năm, theo GQ.
'Lò luyện' thợ Rolex
Rodriguez, trong chiếc blouse trắng và monocle gắn mắt phải, cúi mình trước một khối nhôm, dùng nhíp nâng lên chi tiết hình chữ Y vừa lấy ra từ chiếc Rolex nữ mang đến sửa chữa. Chiếc forcella đã mòn cạnh, năng lượng thất thoát hỗn loạn khiến kim đồng hồ không còn ăn khớp. Việc thay mới có giá gần 830 USD và mất hàng tháng, với điều kiện người thợ sửa thành công ngay từ lần đầu.
RWTC ra đời trong bối cảnh nhu cầu sửa chữa đồng hồ cơ tăng nhanh suốt thập kỷ qua. Thị trường chứng khoán bùng nổ, nhóm nhà đầu tư giàu lên nhờ tiền mã hóa và đại dịch khiến giới thượng lưu tạm dừng chi tiêu cho du lịch, tất cả góp phần biến đồng hồ thành thú chơi của tầng lớp siêu giàu.
 |
| Những học viên Rolex, như Jake Spaeny, chỉ được trao áo blouse trắng sau khi làm chủ hoàn toàn các kỹ năng vi cơ khí. |
Mỗi năm, Rolex bán ra hơn 1 triệu chiếc. Song tại Mỹ, số kỹ thuật viên có thể sửa đồng hồ, đặc biệt là đồng hồ xa xỉ, chưa đến 2.000 người. T
hành lập năm 2023, chương trình học 18 tháng của RWTC hướng dẫn học viên mọi thứ từ thiết kế, cấu trúc bộ máy đến kỹ thuật đánh bóng, hiệu chỉnh.
Năm đầu tiên có 23 học viên, năm sau thêm 27 người. Họ có thể là người vừa rời đại học, người chán nghề văn phòng, thợ sửa dụng cụ điện như Rodriguez, học hết cấp ba và từng sửa máy Bosch nhiều năm.
“Ngày nay anh có thể xem giờ bằng điện thoại, nhưng một chiếc Rolex mang nhiều ý nghĩa hơn thế. Nó đánh dấu một cột mốc của đời người”, Rodriguez nói.
Năm 2024, hơn 560 hồ sơ nộp vào 27 suất học, tỷ lệ trúng tuyển ngang Harvard. Bài thi cuối cùng diễn ra tại trụ sở Rolex ở Geneva (Thụy Sĩ), mỗi học viên phải vượt qua chuỗi kiểm tra kéo dài 3 ngày để trở thành thợ đồng hồ Rolex được chứng nhận, với mức thu nhập khoảng 80.000 euro (khoảng 94.000 USD)/năm.
Trường chỉ tuyển những người kiên trì
Tại RWTC, Rolex theo đuổi triết lý đi ngược xu hướng “xài rồi bỏ”. Trong khi nhiều sản phẩm ngày càng khó sửa, thương hiệu lại đầu tư đào tạo thợ và làm sẵn linh kiện để bảo dưỡng. Một chiếc Rolex nếu được chăm sóc đúng cách có thể hoạt động bền bỉ hàng chục đến cả trăm năm.
Rolex không trả lời báo chí về lý do mở trường, thương hiệu này vốn nổi tiếng kín tiếng. Nhưng việc đặt RWTC trong tòa nhà lớn ở khu Harwood, cạnh trung tâm dịch vụ Rolex, cho thấy nỗ lực bảo vệ nghề thủ công này.
Trường do Rachel Wolf đứng đầu, chỉ tuyển những người kiên trì. Ứng viên trải qua phỏng vấn tính cách và bài kiểm tra tháo-lắp bộ máy tại Dallas. Dù học phí được miễn và có học bổng, thí sinh vẫn phải tự trả chi phí di chuyển, đây cũng là cách Rolex đo mức độ cam kết của họ.
 |
| Dù học ở Dallas, học viên phải bay đến Geneva thi thực hành 3 ngày. |
2 tháng đầu, học viên chưa được chạm vào đồng hồ mà chỉ mài, cưa gỗ, kim loại theo kích thước chính xác đến phần trăm mm, rèn khả năng cảm nhận sai số bằng tay.
“Họ dạy chúng tôi tôn trọng tuyệt đối từng chi tiết”, Eliza Kurtz (28 tuổi) chia sẻ. Thử thách lớn nhất là dây tóc, cuộn lò xo mảnh hơn sợi tóc, chỉ cần lệch 50 micromet đã khiến đồng hồ sai 30 giây/ngày.
“Chỉnh dây tóc chính là phần nghệ thuật của nghề”, Johnny Nguyen (31) tuổi, nói.
Ở giai đoạn nâng cao, học viên bắt đầu làm việc với thiết bị chuyên dụng như laser kiểm tra logo, mô phỏng áp lực nước 100 m và buồng chân không cho các mẫu Sea-Dweller.
Các kỹ thuật viên ví bộ máy Rolex như “xe tăng thu nhỏ”, bền bỉ đến mức “bom nổ vẫn chạy”. Sức mạnh ấy đến từ thiết kế dễ mở, dễ bảo dưỡng và có thể phục hồi nhiều lần, giúp đồng hồ vượt qua nhiều thế hệ.
“Dù dễ sửa hơn nhiều hãng khác, Rolex vẫn cần những người thật sự tinh tay với đôi nhíp”, thợ Manny Villareal nhấn mạnh.
Vì sao đồ độc bản trở thành biểu tượng quyền lực
Theo cuốn Tinh anh công sở 4.0, xu hướng săn lùng đồ độc bản xuất phát từ hai yếu tố cốt lõi: sự khan hiếm và giá trị biểu tượng. Những sản phẩm phiên bản giới hạn không chỉ giữ giá theo thời gian mà còn tạo “giá trị ngầm” về đẳng cấp xã hội cho người sở hữu. Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh khốc liệt và sản phẩm đại trà dư thừa, giá trị độc nhất trở thành lợi thế sinh tồn của thương hiệu lẫn cá nhân.
