Thế hệ bị chê kém khi xin việc

Giữa thời AI và suy thoái, những sinh viên giỏi nhất nước Mỹ đang đối mặt với thị trường việc làm khó khăn. Ảnh minh họa: Pexels.

Bennett McKinney, cử nhân ngành kỹ thuật công nghiệp của Đại học Georgia Tech, đang làm quản lý một cửa hàng Chick-Fil-A gần khuôn viên trường ở Atlanta (tiểu bang Georgia, Mỹ). Đây là công việc bán thời gian anh gắn bó suốt 4 năm qua, nhưng với nhiều người, kiểu việc này vẫn được xem là “thất nghiệp”.

“Georgia Tech vốn nổi tiếng là nơi sinh viên ra trường nhận được quá nhiều lời mời làm việc đến mức không biết chọn cái nào. Nhưng từ mùa thu đến giờ, tôi đã nộp hơn chục đơn vào các công ty tư vấn quản lý và đều nhận lại email tự động: hồ sơ của bạn không được chọn”, McKinney nói.

Chia sẻ với Wall Street Journal, anh thừa nhận chưa đến mức hoảng loạn, nhưng tình hình hiện tại rất khó khăn.

Cử nhân giỏi vẫn thất nghiệp

Trường hợp của McKinney phản ánh thực tế khắc nghiệt mà nhiều sinh viên Mỹ đang đối mặt. Giữa giai đoạn kinh tế co hẹp và làn sóng tự động hóa do AI thúc đẩy, các tập đoàn lớn trong lĩnh vực công nghệ, tài chính hay tư vấn đều cắt giảm tuyển dụng, thậm chí đóng băng lương khởi điểm.

Theo Stacey Kaye, chuyên gia huấn luyện kỹ năng tìm việc cho sinh viên, thế hệ trẻ hiện nay bước vào thị trường lao động “trong ván cờ không rõ luật chơi”. Trên diễn đàn Reddit, không khó để bắt gặp những chia sẻ chán nản của các cử nhân vừa ra trường bị hủy lời mời làm việc do công ty sa thải hàng loạt, hoặc thất nghiệp suốt nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Thay vì đến các buổi gặp mặt hay gọi điện cho nhà tuyển dụng, nhiều sinh viên chọn gửi hàng loạt hồ sơ trực tuyến và mất cơ hội thể hiện bản thân. Ảnh minh họa: Xiaohongshu.

Một phần nguyên nhân không chỉ nằm ở thị trường, mà còn ở cách Gen Z tiếp cận việc làm. Lớn lên trong thời đại kỹ thuật số, nhiều bạn trẻ chọn “spam” hàng trăm đơn qua cổng ứng tuyển trực tuyến thay vì kết nối và xây dựng mối quan hệ trực tiếp.

Hệ quả là dù gửi đi hàng trăm hồ sơ, họ vẫn mờ nhạt giữa biển ứng viên. Các nhà tuyển dụng ngày càng phụ thuộc vào công cụ sàng lọc bằng AI như HireVue, khiến cơ hội tiếp xúc con người thật ở vòng đầu tiên trở nên hiếm hoi.

Đối với một số bạn trẻ vốn ngại giao tiếp, điều này lại khiến họ cảm thấy “dễ chịu”.

“Bảo họ gọi điện cho nhà tuyển dụng, nhiều em sẽ hỏi lại: ‘Em nhắn tin hay email được không?’”, Beth Hendler-Grunt, người sáng lập công ty huấn luyện nghề nghiệp Next Great Step, kể lại. Theo bà, nhiều sinh viên thiếu kỹ năng xã hội và khả năng chịu đựng thất bại sau quãng thời gian học trực tuyến vì đại dịch.

Kỹ năng mềm là thứ AI không thay thế được

Để có việc, người trẻ cần học cách chịu đựng những tình huống “khó xử” trong giao tiếp như chủ động gọi điện, trò chuyện trong buổi cà phê, hoặc đối mặt với cảm giác bị từ chối.

“Chúng tôi hướng dẫn sinh viên hãy nhìn thẳng khi nói chuyện, bắt tay, mỉm cười, lắng nghe và kiên trì theo đuổi cơ hội, bởi không phải cứ học giỏi là có việc”, Hendler-Grunt chia sẻ.

Robin Ryan, chuyên gia tư vấn nghề nghiệp tại Seattle (Mỹ), nhận xét nhiều sinh viên mới ra trường đang “chán nản, mất định hướng và không biết phải làm gì khác”. Bà cũng chỉ trích các trường đại học đã “buông tay” sau khi trao bằng tốt nghiệp.

Georgia Tech senior David Ammons, sinh viên năm cuối ngành năng lượng, cho biết anh đã nộp khoảng 200 đơn từ tháng 9, nhưng chỉ có 7 công ty phản hồi trong số 30 đơn được xác nhận.

“Nhiều công ty không thèm gửi email từ chối. Cảm giác như thời gian của mình chẳng được tôn trọng”, anh nói.

Giữa làn sóng nộp đơn trực tuyến, những sinh viên tập trung vào việc xây dựng mối quan hệ thật lại là người có nhiều cơ hội nhất. Họ rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tìm được người hướng dẫn và quan trọng hơn là tạo được ấn tượng cá nhân mà AI không thể đánh giá.

“Cuối cùng thì con người vẫn thuê con người”, chuyên gia Stacey Kaye kết luận.