AI khoét sâu khoảng cách giàu nghèo ở San Francisco

Bản thân Sam Altman cũng thừa nhận công nghệ không mang lại lợi ích đồng đều cho tất cả.

San Francisco (Mỹ) từ lâu đã nổi tiếng với khoảng cách giàu nghèo. Tuy nhiên, dưới tác động của làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), thành phố này đang bước vào giai đoạn phân hóa mới, không chỉ giữa “người có” và “người không có”, mà là khoảng cách ngày càng lớn giữa “người giàu” và “siêu giàu” trong chính ngành công nghệ.

Một trong những dấu hiệu rõ nhất cho những căng thẳng đang âm ỉ là vụ tấn công nhằm vào nhà riêng của Sam Altman, CEO của OpenAI, vào rạng sáng ngày 10/4. Nghi phạm là một sinh viên đại học tại Texas (Mỹ), bị buộc tội mưu sát và phóng hỏa, được cho là mang theo tài liệu phản đối AI.

Luật sư của người này cho biết hành động xuất phát từ khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng, song vụ việc vẫn dấy lên lo ngại sâu sắc về phản ứng xã hội trước sự phát triển của công nghệ, theo Wall Street Journal.

Trong nhiều năm, giới công nghệ tại San Francisco đã quen với đặc quyền như mức thu nhập cao và việc làm ổn định. Tuy nhiên, làn sóng sa thải từ các tập đoàn như Amazon hay Meta đang khiến vị thế đó trở nên mong manh. Nhiều lập trình viên bắt đầu lo ngại AI có thể thay thế chính công việc của họ.

Một bài viết trên mạng xã hội được đăng gần đây mô tả cuộc sống tại Meta với kết luận: “Tôi đã chán công nghệ và chán cả thế giới bất công này”. Những tiếng nói như vậy phản ánh tâm lý của một bộ phận lao động vốn chưa từng trải qua giai đoạn suy thoái.

Theo Chamath Palihapitiya, cựu lãnh đạo Facebook, nội bộ ngành công nghệ đang có sự phân hóa mới: giữa những người “được AI tăng sức mạnh” và những người còn lại.

AI tạo nên tầng lớp ‘siêu giàu’ mới trong ngành công nghệ Mỹ.

Thực tế cũng cho thấy một bộ phận nhân sự đang lao vào lĩnh vực AI với tâm lý “cơ hội cuối cùng” để đổi đời. Nếu không kịp thích nghi, họ lo ngại sẽ rơi vào tầng lớp thu nhập thấp dài hạn.

Sự chênh lệch này thể hiện rõ trong cấu trúc thu nhập. Các công ty AI như OpenAI hay Anthropic đang trả lương cơ bản cao hơn 40.000-85.000 USD cho các vị trí kỹ sư cấp cao so với các tập đoàn công nghệ truyền thống. Một vị trí cấp trung tại OpenAI có thể nhận mức lương cơ bản khoảng 325.000 USD, trong khi vị trí tương đương tại Apple chỉ khoảng 265.000 USD dù yêu cầu kinh nghiệm nhiều hơn.

Điều này tạo ra sự chênh lệch trong khả năng chi tiêu và chất lượng sống, đặc biệt là thị trường nhà ở. Theo Jackie Tom, môi giới bất động sản tại San Francisco với gần 30 năm kinh nghiệm, khoảng 25% người nộp đơn thuê nhà hiện đến từ các công ty AI. Nhiều hồ sơ gây bất ngờ khi có thu nhập hộ gia đình lên tới 35.000-40.000 USD mỗi tháng, vượt xa mức cần thiết để thuê căn hộ khoảng 5.000 USD/tháng.

Nhiều người sẵn sàng trả giá thuê cao hơn mức niêm yết để giành chỗ ở, trong khi những người không làm trong lĩnh vực AI ngày càng khó cạnh tranh, dù có hồ sơ tài chính tốt.

Các phong trào phản đối AI, như nhóm PauseAI mà nghi phạm trong vụ tấn công tham gia, vì thế thu hút thêm sự chú ý.

Về phía doanh nghiệp, OpenAI đang nỗ lực định hình lại câu chuyện xung quanh công nghệ này.

Trong một bài blog, Altman cho biết ông hiểu những lo ngại về công nghệ nhưng tin rằng tiến bộ kỹ thuật vẫn có thể mang lại tương lai tốt đẹp hơn cho nhiều người. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng vấp phải tranh luận ngay trong nội bộ công ty.

Jason Wolfe, thành viên kỹ thuật của OpenAI, cho rằng nhiệm vụ của ngành AI không chỉ là thuyết phục công chúng về lợi ích, mà cần xây dựng niềm tin bằng cách minh bạch rủi ro, đo lường tác động thực tế và chấp nhận sự đánh giá từ xã hội.