Gần 20 triệu đồng là số tiền hoàn thuế mà Minh Anh (23 tuổi, phường Xóm Chiếu, TP.HCM) nhận về tay trong mùa quyết toán thuế TNCN năm nay. Cô hiện đảm nhiệm vị trí cộng tác viên marketing cho một doanh nghiệp công nghệ.
Do chưa ký hợp đồng lao động chính thức, cô không nằm trong diện hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hay nhận lương cứng hàng tháng. Sau khi trừ đi khoản giảm trừ, thu nhập trung bình của Minh Anh chưa nằm trong mức chịu thuế suất 10%.
Tuy nhiên, theo quy định, công ty cô vẫn phải khấu trừ 10% trước khi chi trả. Thực tế này dẫn đến việc đóng thuế nhiều hơn mức phải nộp, tạo cơ hội cho nhân sự nhận hoàn thuế. Đối với Minh Anh, đây là khoản dôi ra, giúp cô tiết kiệm hoặc đầu tư nhỏ.
“Tôi không phải nhân sự chính thức, vì vậy không có thưởng Tết. Tôi tự coi đây là ‘thưởng Tết’ của mình”, Minh Anh chia sẻ.
Không chỉ Minh Anh, nhiều người lao động cũng chờ đợi khoản hoàn thuế trong mùa quyết toán năm nay. Họ thường là cộng tác viên, freelancer hoặc nhân sự “nhảy việc” trong năm qua với thu nhập bình quân thấp hơn mức đã khấu trừ thuế.
Để nhận về số tiền này, người lao động phải tự thực hiện quyết toán thuế TNCN hoặc ủy quyền cho doanh nghiệp. Nhiều người coi đây là khoản tiết kiệm, đầu tư nhỏ hoặc chi trả nợ nần trước đó.
 |
| Cộng tác viên hay nhân sự tự do là nhóm có khả năng nhận về khoản hoàn thuế TNCN. Ảnh minh hoạ: Phương Lâm. |
Cộng tác viên, freelancer nhận 'thưởng'
Theo Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân, cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam đều thuộc diện nộp thuế. Đồng thời, điểm i, khoản 1, Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định: trường hợp cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng, nếu có thu nhập từ 2 triệu đồng/lần trở lên thì tổ chức chi trả phải khấu trừ 10% trước khi thanh toán.
Vì vậy, với trường hợp đã bị khấu trừ 10% trong khi bình quân thu nhập chưa phải chịu mức thuế suất này, người lao động có thể thực hiện quyết toán thuế vào cuối năm để được hoàn lại toàn bộ số tiền đã nộp, theo Thương Nguyễn - chuyên viên nhân sự trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.
Vì doanh nghiệp không thực hiện quyết toán hộ cộng tác viên, Minh Anh chủ động xin chứng từ và làm việc trực tiếp với cơ quan thuế thông qua ứng dụng eTax. Sau chỉ 3 ngày, cô nhận về tay số tiền hoàn như thông báo trên hệ thống.
 |
| Minh Anh nhận hoàn thuế sau 3 ngày thực hiện đầy đủ thủ tục quyết toán. |
Nhận thấy thủ tục ngày càng đơn giản, dễ dàng, lại có thể thực hiện online, Minh Anh không muốn tốn 300.000-500.000 đồng cho dịch vụ khai thuế hộ. Quá trình quyết toán của nhân sự 23 tuổi diễn ra tương đối nhanh chóng, gọn gàng, do cô chỉ có một nguồn thu nhập duy nhất.
Doanh nghiệp cũng gửi chứng từ về email cá nhân tương đối sớm, tạo điều kiện cho người lao động nhanh chóng quyết toán, nhận về khoản hoàn thuế từ Nhà nước. Với khoản tiền dôi ra này, Minh Anh quyết định mua vàng để cất giữ bất chấp tình hình giá cả biến động.
“Tôi chỉ tích trữ, không phải ‘lướt sóng’, chưa quá lo ngại về tình trạng biến động giá. Tôi coi đây là khoản phòng thân nếu nghỉ việc trong năm nay”, Minh Anh nói.
Tương tự, nhân sự thiết kế tự do Trần Tú (22 tuổi, phường Xuân Hòa, TP.HCM) cũng đang chờ khoản hoàn thuế TNCN về tay sau khi tự thực hiện quyết toán. Vì đảm nhiệm công việc của một freelancer, anh làm theo dự án, có thu nhập trung bình chưa đến mức chịu thuế suất 10%.
Tuy nhiên, mỗi hợp đồng mà Tú ký đều bị khấu trừ 10% từ nguồn. Như vậy, hoạt động quyết toán giúp anh nhận về khoản hoàn lại từ cơ quan thuế. Đối với nhân sự tự do này, đây giống như tháng lương thứ 13, giúp anh trang trải sinh hoạt phí trong mùa thấp điểm 6 tháng đầu năm.
“Tôi đang ở trong mùa ‘ế việc’, cần thêm một khoản xoay sở cuộc sống tại thành phố lớn. Số tiền hoàn thuế khoảng 15 triệu đồng cũng giúp tôi chi trả nốt số tiền nợ từ năm ngoái”, Tú nói.
Nhân sự ‘nhảy việc’
Trong khi đó, Hồng Ân (27 tuổi, phường Phú Thuận, TP.HCM) lại ở trong tình huống khác. Cụ thể, cô quyết định “nhảy việc” hồi năm ngoái, có 3 tháng thất nghiệp, không nhận nguồn thu nhập nào, dẫn đến tình trạng thu nhập bình quân hàng tháng không đồng đều.
Tuy nhiên, khi chuyên viên marketing này đi làm trở lại, lương tháng của cô ở mức tương đối cao, chịu mức thuế suất tương đương. Vì thế, Ân có cơ hội hưởng hoàn thuế trong mùa quyết toán năm nay.
Vì doanh nghiệp hiện tại không thực hiện quyết toán hộ nhân sự chưa công tác đủ 12 tháng, Hồng Ân phải tự khai thuế. Cô chi trả 300.000 đồng cho một kế toán tự do thực hiện hộ nhằm tiết kiệm thời gian, công sức dành cho thủ tục hành chính.
 |
| Nhân sự chuyển đổi công việc, có thời gian làm việc chưa đủ 12 tháng cũng có thể được hoàn thuế. Ảnh minh hoạ: Phương Lâm. |
Ân phải xin quyết định nghỉ việc, chứng từ thuế từ cả công ty mới và cũ. Chỉ khi cô cung cấp đủ giấy tờ, người được thuê mới thực hiện quyết toán hộ. Trong quá trình này, Hồng Ân nhận được sự tư vấn, hướng dẫn đầy đủ.
Do phải thu thập nhiều loại giấy tờ từ các đơn vị khác nhau, cô tốn thời gian chờ đợi, song không quá sốt ruột. Chuyên viên marketing này không ở trong tình cảnh khó khăn về tài chính, chưa có việc cần tiền gấp.
“Tôi thong thả xin, thu thập và cung cấp giấy tờ cho kế toán thuê ngoài. Tôi cũng chưa có dự định cụ thể về việc sử dụng khoản tiền về tay sắp tới, chắc sẽ cất giữ trong tài khoản ngân hàng”, Ân nói.
Đây là năm hiếm hoi mà Hồng Ân nhận hoàn thuế. Các năm trước, cô chủ yếu gắn bó với một doanh nghiệp, được khấu trừ đầy đủ, ít khi phải nộp thêm hoặc được trả lại.
Nhân sự thời Gen Z
Theo tác giả, TS Hồng Duyên trong cuốn "Quản trị nhân sự thời Gen Z - câu chuyện cũ kể theo cách mới", Gen Z quan tâm nhất đến sự cân bằng giữa công việc, cuộc sống và hạnh phúc cá nhân. Họ cũng muốn biết những gì được mong đợi trong công việc; muốn được đầu tư sâu vào công việc, biết được thời gian và nỗ lực của họ có ý nghĩa. Thế hệ này cũng quan tâm đến sự nghiệp trong kinh doanh, chăm sóc sức khỏe và công nghệ. Những thay đổi này sẽ tạo ra thách thức mới trong bài toán quản trị của các doanh nghiệp.
