Sáng 5/6, tổ chức nghệ thuật phi lợi nhuận Grapevine đăng tải thông cáo chính thức từ phía nghệ sĩ thị giác Lê Giang về vụ việc chiếm dụng nghệ thuật trong MV COME MY WAY của Sơn Tùng M-TP và Tyga.
“Những ngày vừa qua, tôi đã phải đối diện với một cú sốc lớn và sự tổn thương tinh thần nặng nề khi biết tác phẩm tâm huyết của mình là Tàn Chỉ (Vestige of the land, 2017) đã bị chiếm dụng một cách công khai”, trích thông cáo.
Theo Lê Giang, sự ra đời của Tàn Chỉ không chỉ là cả một quá trình ghi nhận thành quả lao động sáng tạo của cá nhân, mà còn là những ngày điền dã các di tích châu thổ sông Hồng cùng các cộng sự, sự hợp tác làm việc với kiến trúc sư, nhà nghiên cứu liên ngành, sự bảo trợ từ Viện Goethe Hà Nội, các tổ chức văn hoá và giám tuyển quốc tế từ Art Central Hongkong, Bảo tàng nghệ thuật quốc gia Đài Loan.
Theo thông tin từ Grapevine, triển lãm Tàn Chỉ từng được giới thiệu đến công chúng hồi năm 2017, là dự án hợp tác kéo dài 6 tháng giữa Lê Giang, nhà nghiên cứu Hán Nôm Nguyễn Đình Hưng, kiến trúc sư dân gian Phạm Thanh Thủy và chuyên gia tư vấn môi trường Nguyễn Thùy Dương. Dự án tập trung vào nhà ở cộng đồng ở miền Bắc Việt Nam và dòng chảy của sông Hồng.
Tác phẩm phản ánh sự biến động của sông Hồng và vai trò của nó đối với việc di dời, sửa đổi các di tích tâm linh. Trong suốt quá trình nghiên cứu, tầm quan trọng của những di tích này đã được xem xét lại. Do những thay đổi của lịch sử và cải cách giáo dục, mối liên hệ giữa xã hội hiện đại và quá khứ bị gián đoạn nghiêm trọng.
 |
| Tác phẩm Tàn Chỉ của Lê Giang trở thành chủ đề tranh luận trong nhiều ngày nay. Ảnh: Lê Giang. |
Những thay đổi này làm biến đổi mạnh mẽ các hoạt động xã hội từng diễn ra trong các di tích. Phần lớn công trình còn sót lại đều xuống cấp và dần mất đi bản sắc kiến trúc riêng. Liên quan đến sự biến mất của những di tích tâm linh này, triển lãm đặt ra một câu hỏi lớn về khả năng tự định hướng trong hiện tại và hình dung về tương lai.
Về nghệ sĩ, Lê Giang (sinh năm 1988, Hà Nội), tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Mỹ thuật tại London (Anh). Sau đó, cô trở về quê hương để thành lập không gian nghệ thuật và giáo dục độc lập, đồng thời tiếp tục thực hành nghệ thuật đa phương tiện. Các tác phẩm của cô trải rộng từ sắp đặt đến tranh minh họa, thường sử dụng các chất liệu dễ vỡ như tro, thủy tinh, than, thạch cao…
Những sáng tạo nghệ thuật này khám phá câu hỏi lớn về sự tồn tại và thân phận con người tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Lê Giang đã thực hiện các triển lãm nhóm và cá nhân tại Anh, Singapore, Nhật Bản, Philippines và Việt Nam.
Trở lại với ồn ào chiếm dụng nghệ thuật trong MV COME MY WAY, theo thông tin trước đó, nghệ sĩ Lê Giang đã nhắc đến các yếu tố như cấu trúc kiến trúc gợi liên tưởng đến đình làng Bắc Bộ, bề mặt chất liệu mang cảm giác vôi hóa cùng những mảng phù điêu và chi tiết kiến trúc đổ vỡ xuất hiện quanh chân cột. Đây là điểm tương đồng giữa set quay và Tàn Chỉ.
Sau phản ánh của nghệ sĩ, đơn vị sản xuất và thiết kế MV đã lên tiếng xin lỗi. Tuy nhiên, Lê Giang cho rằng đây là lời xin lỗi thiếu tôn trọng và không đúng bản chất sự việc. Ê-kíp sản xuất cũng không có động thái chịu trách nhiệm cụ thể về việc xâm phạm quyền tác giả theo luật sở hữu trí tuệ. Đến nay, chủ sở hữu MV sử dụng hình ảnh tác phẩm của cô vẫn chưa liên hệ để thực hiện các nghĩa vụ.
Cuối cùng, Lê Giang nhấn mạnh rằng quyết định lên tiếng không chỉ nhằm bảo vệ Tàn Chỉ, mà còn góp phần bảo vệ thế hệ nghệ sĩ trẻ - những người chưa có tiếng nói và nguồn lực trong trường hợp bị các ê-kíp lớn chiếm đoạt chất xám.
Kẻ giả mạo khuấy đảo giới nghệ thuật châu Âu
Phù thủy tranh giả mạo thuật lại vụ lừa đảo nghệ thuật lớn nhất thế kỷ XX do Han van Meegeren dàn dựng, khi ông giả tạo thành công các “tác phẩm Vermeer” và qua mặt cả chuyên gia lẫn nhà sưu tập Đức Quốc xã như Hermann Goering. Cuốn sách kết hợp điều tra lịch sử, phân tích tâm lý và đặt ra câu hỏi về giá trị thực sự của nghệ thuật và niềm tin vào thẩm định chuyên môn.
