|
|
Fall River “dệt” lại ngành sản xuất, nhưng “sợi chỉ” quyết định nằm trong lựa chọn nghề nghiệp của Gen Z. Ảnh minh họa: Freepik. |
Tại thành phố Fall River, bang Massachusetts (Mỹ), thành phố từng được mệnh danh là “Spindle City” (tạm dịch: thành phố con suốt), những nhà máy dệt hơn 100 năm tuổi đang hoạt động trở lại. Từ áo khoác da làm thủ công, gối thêu chỉ vàng đến thảm dệt dài hơn 12 m cho các căn nhà phố Manhattan, có thể thấy ngành sản xuất tại đây đang dần lấy lại vị thế.
Tuy nhiên, đằng sau sự hồi sinh ấy là thực tế đáng buồn khi lao động trẻ gần như vắng bóng. Nhiều thanh thiếu niên tại Fall River chưa từng bước chân vào nhà máy, cũng không coi đây là lựa chọn nghề nghiệp khả thi sau khi tốt nghiệp.
Thực tế này đã khiến các nhà giáo dục và doanh nghiệp địa phương buộc phải chủ động đưa những cơ hội việc làm trong ngành đến gần hơn với người trẻ, theo The Washington Post.
Lo ngại thiếu hụt nhân lực trẻ
Về sản phẩm và công nghệ, Fall River không thiếu lợi thế. Hiện tại, nhiều thợ lành nghề đã biết sử dụng máy móc hiện đại, từ đó giúp các doanh nghiệp địa phương tìm lại chỗ đứng trong chuỗi cung ứng toàn cầu ở phân khúc cao cấp. Tuy nhiên, sự hồi sinh này đang bộc lộ điểm yếu đáng quan ngại - sự khan hiếm nhân lực trẻ.
Trong nhiều thập niên, ngành sản xuất tại Mỹ đã suy giảm kéo dài, đặc biệt từ thập niên 1990 khi các dây chuyền dịch chuyển sang Mexico, Trung Mỹ rồi châu Á. Fall River là một trong những thành phố chịu tác động nặng nề nhất, khi dân số đạt đỉnh khoảng 120.000 người vào năm 1920, rồi lao dốc cùng sự thoái trào của ngành dệt.
Đến năm 2017, thành phố mất 3 doanh nghiệp dệt may lớn, trong đó có Quaker Fabrics - từng sử dụng khoảng 2.400 lao động và được xem là một trong những nhà sản xuất vải jacquard hàng đầu thế giới.
  |
Bên trong xưởng sản xuất đồ da dành cho các tay đua của một xưởng may tại Fall River. Ảnh: Jesse Burke/The Washington Post. |
Nhưng việc ngành sản xuất suy thoái không chỉ khiến cho nền kinh tế trì trệ, nhiều gia đình lao động và nhập cư thế hệ trước còn cho rằng làm việc tại nhà máy sẽ khiến con cái họ khó có thể ‘đổi đời’
Patti Rego (47 tuổi), sinh ra và lớn lên tại Fall River, là minh chứng cho sự “đứt gãy” thế hệ này. Dù cả bố và mẹ đều từng làm việc trong nhà máy dệt, cô vẫn chọn rời quê, học tại Học viện Công nghệ Thời trang (FIT) ở New York, rồi làm việc trong ngành xuất bản.
Dù vậy, cô chưa bao giờ quên những ký ức về các nhà máy dệt. Thời thiếu niên, Rego đã trải qua nhiều mùa hè tại xưởng của dì. Cô quen thuộc với từng công đoạn như ủi quần áo, làm việc với các bản thiết kế trên máy và tận mắt nhìn thấy từng chi tiết trên những chiếc váy của Talbots - thương hiệu thời trang nữ lâu đời tại Mỹ, được hoàn thiện hoàn toàn bằng tay.
Cú hích nhằm thay đổi cục diện Mỹ
Hai mươi năm sau, khi trở lại Fall River, Rego nhận ra dù các nghề kỹ thuật thủ công vẫn được duy trì và nhiều nhà máy đang dần hồi sinh, người trẻ gần như không còn tiếp xúc với ngành.
Không ít thanh thiếu niên chưa từng bước chân vào nhà máy, cũng không biết rằng ngoài công việc đứng chuyền, ngành này còn có các vị trí liên quan đến thiết kế, các lĩnh vực công nghệ số, vận hành hay truyền thông.
Khoảng trống nhận thức ấy khiến việc thiếu hụt nhân lực trẻ trở thành vấn đề then chốt. Tuy nhiên, Rego nhận ra không hẳn Gen Z đang quay lưng với ngành, mà do họ chưa được tiếp cận và giới thiệu về công việc một cách đúng đắn.
Trong giai đoạn đại dịch, Rego đã kết nối với Judi Vigna (58 tuổi), nhà sáng lập tổ chức tư vấn hướng nghiệp Specialized Career Guidance, để đề xuất xây dựng chương trình tìm hiểu về khối ngành sản xuất tại các nhà máy cho trường trung học Durfee tại Fall River.
Với nguồn hỗ trợ từ ngân sách bang và liên bang, chương trình đã thu hút 6 doanh nghiệp tham gia, với lĩnh vực làm việc trải dài từ linh kiện xe máy đến các sản phẩm dệt may như ga trải giường, khăn trải bàn. Chương trình đã giúp 45 học sinh có cơ hội học tập tại nhà máy, trực tiếp quan s
Sau 1 tháng tham gia các khóa đào tạo kỹ năng, 26 học sinh đã đăng ký 9 suất thực tập kéo dài 80 giờ. Đến mùa hè năm nay, 5 cựu học sinh trường Durfee từng tham gia chương trình đã được tuyển dụng chính thức tại các nhà máy, không chỉ làm việc ở khâu sản xuất mà cả các vị trí tiếp thị.
Hyde Farias, hiện làm việc tại Accurate Services, doanh nghiệp gia đình chuyên thiết kế và sản xuất trang phục, cho biết chương trình của Rego đã mở ra một cánh cửa nghề nghiệp mà khi còn đi học, anh chưa từng nghĩ mình có thể “bước vào”.
  |
Các học sinh được trực tiếp trải nghiệm học tập, làm việc tại các doanh nghiệp hợp tác với chương trình của Rego. Ảnh: Jesse Burke/The Washington Post. |
Theo bà Jessica Stephens, hiệu trưởng trường Durfee, việc giúp học sinh tiếp xúc trực tiếp với môi trường làm việc giúp các em hình thành cảm giác được ghi nhận và có chỗ đứng trong ngành. Khi người trẻ tin rằng kỹ năng của mình có giá trị và được chào đón, khả năng gắn bó lâu dài cũng cao hơn.
Từ góc nhìn của các nhà giáo dục, ngành sản xuất không trở thành tâm điểm vì thiếu hụt nguồn lao động, mà còn đóng vai trò như “vùng đệm” trước làn sóng tự động hóa và thay thế công nghệ.
Quá trình đổi mới ngành sản xuất tại Fall River do đó cũng không xoay quanh robot hay trí tuệ nhân tạo, trọng tâm nằm ở việc giúp thế hệ trẻ nhìn thấy những cơ hội rất cụ thể: công việc ổn định, thu nhập đủ sống và khả năng lập nghiệp ngay tại quê nhà.
“Điều quan trọng là các em có thể ở lại Fall River, thay vì buộc phải rời đi để tìm tương lai ở nơi khác”, ông Andrew Woodard, giám đốc chương trình trải nghiệm tại trường Durfee, nói.
Từ một thành phố dệt may suy thoái đến nỗ lực xây dựng lại từ đầu, câu chuyện của Fall River cũng phản ánh cuộc tranh luận rộng hơn trên toàn nước Mỹ về vai trò của ngành sản xuất trong tương lai đối với nền kinh tế quốc gia, đồng thời phản ánh mối quan tâm của người trẻ đối với khối ngành này.
Theo cuốn sách 20-30 tuổi càng nhiều cố gắng càng lắm may mắn của Liêu Trí Phong, giai đoạn từ 20 đến 30 tuổi là thời điểm quan trọng để tích lũy kinh nghiệm và phát triển bản thân, tạo nền tảng vững chắc cho tương lai. Tuy nhiên, một số bạn trẻ lựa chọn môi trường làm việc ít cạnh tranh hơn để tìm kiếm sự ổn định, dù điều này có thể hạn chế cơ hội phát triển và cảm giác giá trị trong công việc.
