Thế hệ chưa đi làm đã bị 'đòi' vài năm kinh nghiệm

Trong bối cảnh doanh nghiệp tinh gọn bộ máy và đề cao hiệu suất, các quản lý ngày càng phải gánh thêm nhiều trách nhiệm hơn. Ảnh minh họa: Xiaohongshu.

Năm 2022, Meredith Meyer (30 tuổi) được thăng chức từ kỹ sư phần mềm lên vị trí quản lý kỹ thuật tại Apple. Tuy nhiên, với vai trò mới, cô “ôm” thêm việc quản lý nhóm 3 kỹ sư bên cạnh các nhiệm vụ chuyên môn trước đây.

Chia sẻ với Business Insider, Meyer cho biết các thành viên trong nhóm còn thiếu kinh nghiệm nên chưa thể đảm nhận những phần việc phức tạp mà cô đang làm, trong khi đề xuất bổ sung thêm nhân sự của cô cũng không được chấp thuận. Áp lực kéo dài khiến cô rơi vào trạng thái kiệt sức và quyết định nghỉ việc vào tháng 10 năm ngoái, dành 6 tháng để “chữa lành”.

Trường hợp của Meyer phản ánh xu hướng tinh gọn bộ máy của nhiều doanh nghiệp Mỹ. Khi các công ty cắt giảm chi phí và yêu cầu “làm nhiều hơn với ít nguồn lực hơn”, quản lý buộc phải gánh thêm khối lượng công việc lớn, trong khi thiếu thời gian dành để đào tạo nhân sự trẻ.

Chật vật vào nghề

Theo khảo sát của Gallup công bố tháng 1, có tới 97% quản lý cho biết họ đang phải đảm nhiệm thêm công việc ngoài phạm vi lãnh đạo. Số lượng nhân sự báo cáo trực tiếp trung bình cũng tăng từ 10,9 người năm 2024 lên 12,1 người trong năm 2025.

Áp lực này ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nội bộ, đồng thời định hình lại tiêu chí tuyển dụng. Nhiều nhà tuyển dụng trong các lĩnh vực công nghệ, tài chính và logistics cho biết khi quản lý đã “quá tải 110%”, họ có xu hướng tránh tuyển ứng viên chưa có kinh nghiệm.

“Với những quản lý đang quá tải, việc tuyển người mới giống như phải gánh thêm việc vì họ cần dành thời gian đào tạo, trong khi quỹ thời gian hiện tại vốn đã không đủ”, Lindsay Myketey, chuyên gia tuyển dụng tại Randstad Digital, nhận định.

Xu hướng ưu tiên ứng viên giàu kinh nghiệm diễn ra song song với môi trường tuyển dụng thận trọng hơn, một phần do tác động của trí tuệ nhân tạo. Dữ liệu tháng 12 cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên mới tốt nghiệp đã tăng lên 5,6%, so với mức thấp 3,9% vào năm 2022.

Theo Den Mendejar, giám đốc giải pháp nhân sự tại Aquent, nhiều vị trí từng được xem là “entry-level” (cấp độ đầu vào) nay yêu cầu vài năm kinh nghiệm. Điều này khiến cơ hội bước vào thị trường lao động của người trẻ ngày càng hẹp.

Gen Z phải 'tự bơi'

Không chỉ khó trúng tuyển, những nhân sự trẻ đã đi làm cũng đối mặt với việc thiếu sự hướng dẫn.

Một nhân viên trẻ tại Microsoft cho biết trước đây cô thường xuyên có các buổi trao đổi với quản lý để học hỏi. Tuy nhiên, khi quản lý phải phụ trách nhiều nhân sự hơn, tần suất này giảm một nửa. Dù bản thân có thể làm việc độc lập, cô nhận thấy những đồng nghiệp mới gặp nhiều khó khăn hơn khi thiếu sự hỗ trợ.

Theo Lisa Simon, kinh tế trưởng tại Revelio Labs, trong bối cảnh kinh tế biến động, doanh nghiệp có xu hướng ưu tiên những lựa chọn an toàn.

“Khi thị trường khó khăn, nhà tuyển dụng không muốn mạo hiểm. Những người đã quen với công việc là lựa chọn chắc chắn hơn”, bà nhận định.

Ngoài ra, khi nhu cầu tuyển dụng chậm lại, nguồn cung lao động có kinh nghiệm tăng lên, khiến doanh nghiệp dễ dàng thu hút ứng viên dày dặn, thậm chí chấp nhận làm ở vị trí thấp hơn năng lực. Sự phát triển của AI cũng cho phép một số công ty vận hành với ít nhân sự hơn, đồng nghĩa với việc số lượng vị trí mở mới bị thu hẹp.

Gen Z buộc phải chủ động tự học nhiều hơn trước. Ảnh minh họa: Pexels.

Trong bối cảnh này, lợi thế của người trẻ không hoàn toàn biến mất. Một quản lý kỹ thuật cấp cao tại doanh nghiệp thuộc nhóm Fortune 500 cho rằng dù sinh viên mới ra trường cần thời gian đào tạo, họ lại mang đến sự linh hoạt và tinh thần học hỏi, những yếu tố quan trọng trong môi trường thay đổi nhanh.

“Nếu họ có khát khao học hỏi và sẵn sàng thử thách, tôi không ngại tuyển những ứng viên như vậy”, ông nói.

Tuy nhiên, khi bài toán thời gian ngày càng trở nên khắt khe với các nhà quản lý, Gen Z buộc phải tìm cách chứng minh giá trị của mình từ sớm, không chỉ qua bằng cấp mà còn qua kỹ năng thực tế, khả năng thích nghi và tinh thần chủ động trong công việc.