Tiêm botox để chữa buồn

Việc làm mờ nếp nhăn giữa hai lông mày được nhiều người kỳ vọng cải thiện cả tâm trạng. Ảnh minh họa: Gustavo Fring/Pexels.

Maya Singer, nhà báo, cây viết từ Vogue, quyết định tiêm botox không phải vì không hài lòng với ngoại hình. Điều khiến cô bận tâm là cảm giác mệt mỏi, lo âu và nỗi bất an kéo dài trước những biến động trong cuộc sống.

Trong một đêm mất ngủ, Singer tìm thấy nhiều nghiên cứu đề cập khả năng sử dụng botox như phương pháp hỗ trợ điều trị trầm cảm. Lập luận của nghiên cứu cho rằng botox làm hạn chế hoạt động của các cơ tạo nên biểu cảm cau mày, từ đó có thể tác động ngược lại đến cảm xúc.

Cho rằng phương pháp này đáng để thử, Singer tìm đến một phòng khám da liễu uy tín tại khu SoHo (New York, Mỹ).

Jessica Weiser, bác sĩ da liễu và người sáng lập phòng khám, nhấn mạnh rằng trầm cảm và lo âu là những vấn đề nghiêm trọng, cần được điều trị bởi bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý. Tuy nhiên, bà cũng cho biết một số bệnh nhân nói rằng họ cảm thấy tự tin và thư giãn hơn sau khi điều trị.

Singer được tiêm vào giữa hai lông mày, vùng thường xuất hiện các nếp cau mày, cùng nhóm cơ kéo khóe miệng xuống. Cô phải chờ khoảng 2 tuần để thấy rõ tác dụng của botox. Trong lúc chờ botox phát huy tác dụng, Singer tự hỏi liệu khuôn mặt ít biểu cảm có làm suy giảm khả năng đồng cảm?

Một số nghiên cứu cho thấy botox có thể ảnh hưởng đến cách con người nhận biết và xử lý cảm xúc của người khác.

Nghiên cứu Embodied Emotion Perception (tạm dịch: Nhận thức cảm xúc thông qua cơ thể”), được công bố năm 2011, cho thấy khả năng nhận biết cảm xúc của người tiêm botox suy giảm đáng kể so với người sử dụng chất làm đầy da.

Trong nghiên cứu Modulation of Amygdala Activity for Emotional Faces Due to Botulinum Toxin Type A Injections That Prevent Frowning (tạm dịch: “Sự thay đổi hoạt động của hạch hạnh nhân khi xử lý khuôn mặt biểu lộ cảm xúc do tiêm botulinum toxin type A ngăn động tác cau mày”) năm 2023, các nhà khoa học chụp não phụ nữ trước và sau khi tiêm botox vùng giữa hai lông mày. Kết quả cho thấy việc hạn chế cau mày làm thay đổi hoạt động giữa các vùng não tham gia xử lý gương mặt biểu lộ cảm xúc.

Fernando Marmolejo-Ramos, nhà tâm lý học thực nghiệm tại Đại học Flinders (Australia), giải thích rằng biểu cảm khuôn mặt không chỉ thể hiện cảm xúc mà còn góp phần tạo nên cảm xúc.

“Hãy hình dung khuôn mặt như một con đường hai chiều”, ông cho biết.

Một gương mặt ít cau mày chưa chắc khiến nỗi buồn biến mất. Ảnh minh họa: Silverkblack/Pexels.

Theo Marmolejo-Ramos, cảm xúc truyền từ não đến khuôn mặt, nhưng các phản ứng của cơ mặt cũng gửi tín hiệu trở lại não. Con người cau mày khi buồn, song hành động cau mày cũng góp phần khiến họ nhận biết rõ hơn trạng thái buồn của chính mình.

Khi botox làm các cơ mặt khó chuyển động, quá trình trao đổi tín hiệu này có thể bị gián đoạn. Kết quả là cảm xúc trở khó nhận biết hơn, đồng thời khả năng đọc và phản ứng với cảm xúc của người đối diện cũng bị ảnh hưởng ở một mức độ nhất định.

Các phát hiện về tế bào thần kinh phản chiếu từ thập niên 1990 cũng cho thấy con người thường vô thức bắt chước những biểu cảm rất nhỏ của nhau. Những chuyển động này giúp họ nhận ra người đối diện đang lo lắng, vui vẻ, khó chịu hay che giấu điều gì đó.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng tác động của botox đến cảm xúc và khả năng đồng cảm đã bị phóng đại. Evan Rieder, bác sĩ được chứng nhận chuyên môn trong cả lĩnh vực da liễu và tâm thần học, nhận định những thay đổi tâm lý có thể xảy ra, nhưng thường không đủ lớn để ảnh hưởng lớn đến cuộc sống.

Hiệu quả của botox trong cải thiện trầm cảm cũng chưa được chứng minh chắc chắn. Jeff Larsen, giáo sư tâm lý học và khoa học thần kinh tại Đại học Tennessee (Mỹ), cho biết nhiều nghiên cứu có quy mô nhỏ và kết quả chưa thuyết phục. Theo ông, biểu cảm khuôn mặt chỉ có thể tác động đến tâm trạng trong thời gian ngắn.

“Xem video chó con dễ thương trên YouTube có lẽ còn hữu ích hơn”, Larsen nói.

Singer đã thử làm vậy nhưng tâm trạng gần như không thay đổi. Botox khiến cô không thể cau mày, song cũng không làm nỗi buồn biến mất. Điều rõ nhất cô nhận thấy là mình thích khuôn mặt hơn một chút.

Cuối cùng, Singer cho rằng sự quan tâm và kết nối với người khác mới giúp cô cảm thấy nhẹ nhõm hơn. Một cái ôm, niềm vui được chia sẻ hay việc giúp đỡ người hàng xóm có thể hiệu quả hơn một mũi tiêm.