|
|
Starbucks gia nhập Việt Nam từ năm 2013, nhưng phải đến năm 2023 mới mở được cửa hàng thứ 100. Ảnh: Châu Sa. |
Trên hầu hết con phố Việt Nam, cà phê hiện diện như một phần của sinh hoạt thường nhật. Người ta ngồi trên ghế nhựa thấp, nhâm nhi ly cà phê và trò chuyện, hoặc chỉ dừng xe máy bên đường vài phút để uống nhanh một ly rồi đi tiếp. Tại Việt Nam, ngay cả những “ông lớn” của ngành cà phê toàn cầu như Nestlé hay Starbucks cũng phải vật lộn để khẳng định vị thế của mình, theo The Korea Times.
Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Brazil. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ, Brazil chiếm khoảng 39% sản lượng cà phê toàn cầu, trong khi Việt Nam đóng góp khoảng 17%. Tính đến năm 2023, diện tích trồng cà phê của Việt Nam đạt hơn 715.800 ha, với sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn mỗi năm. Đáng chú ý, khoảng 95% trong số đó là cà phê robusta - loại hạt có vị đắng mạnh, thường được sử dụng cho cà phê hòa tan và các thức uống pha đậm.
Cà phê được đưa vào Việt Nam từ thế kỷ XIX, trong thời kỳ Pháp thuộc và nhanh chóng bén rễ tại Tây Nguyên nhờ khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp. Trải qua hơn một thế kỷ, cà phê không chỉ trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực, mang về 7-8 tỷ USD mỗi năm và đóng góp khoảng 3% GDP, mà còn định hình một văn hóa tiêu dùng rất riêng.
 |
| Cửa hàng Starbucks nằm trong "khu đất vàng" ở Hà Nội. Ảnh: Châu Sa. |
Thị trường Việt Nam cũng bị chi phối mạnh bởi các thương hiệu nội địa. Từ những năm 1990, các chuỗi như Highlands Coffee, Trung Nguyên, Phúc Long hay Cộng Cà Phê đã mở rộng nhanh chóng và phủ kín các đô thị lớn. Theo công ty nghiên cứu thị trường Q&Me, năm 2025, Việt Nam có 4.658 cửa hàng cà phê nhượng quyền, tăng khoảng 10% so với năm trước.
Trong môi trường cạnh tranh như vậy, các chuỗi ngoại gặp không ít khó khăn. Starbucks gia nhập Việt Nam từ năm 2013, nhưng phải đến năm 2023 mới mở được cửa hàng thứ 100. Với dân số gần 100 triệu người, Việt Nam chỉ có khoảng một cửa hàng Starbucks trên mỗi một triệu dân - con số này tương phản rõ rệt với Hàn Quốc, nơi mật độ lên tới khoảng 36 cửa hàng trên mỗi một triệu người.
Theo Euromonitor International, Starbucks chỉ chiếm khoảng 2% thị phần cà phê tại Việt Nam, trị giá ước tính 1,2 tỷ USD. Nguyên nhân lớn nằm ở sự lệch pha khẩu vị: người Việt quen cà phê robusta đậm, rẻ và dễ tiếp cận, trong khi Starbucks tập trung vào arabica với mức giá cao hơn mặt bằng chung.
Một ly cà phê sữa đá vỉa hè chỉ có giá 15.000-20.000 đồng, trong khi Americano của Starbucks khoảng 60.000 đồng và latte khoảng 70.000 đồng. Vì thế, tệp khách hàng của chuỗi này chủ yếu vẫn là người nước ngoài và một bộ phận nhỏ giới trẻ thành thị.
 |
| Khách hàng chờ gọi món tại Highlands Coffee chi nhánh Bưu điện TP.HCM, ngày 9/1. Ảnh: Linh Huỳnh. |
Sự khác biệt này càng rõ khi đặt cạnh Hàn Quốc - nơi không có truyền thống cà phê lâu đời và Americano trở thành “thức uống quốc dân”. Tại đó, Starbucks gắn liền với nhịp sống đô thị, không gian làm việc và học tập, dễ dàng hòa nhập vào đời sống hàng ngày.
Bên cạnh câu chuyện thị phần, ngành cà phê Việt Nam còn đối mặt với thách thức lớn từ biến đổi khí hậu. Năm ngoái, El Niño gây ra hạn hán xen kẽ mưa lớn, làm sản lượng giảm khoảng 10%. Tháng 11/2025, mưa kỷ lục tại Đắk Lắk và nhiều tỉnh miền Trung gây lũ lụt nghiêm trọng, khiến nhiều nông dân chỉ thu hoạch được 10-15% sản lượng, theo Reuters.
Tổ chức Conservation International cảnh báo đến năm 2050, diện tích đất phù hợp trồng robusta ở Việt Nam có thể giảm một nửa. Cùng lúc, nhiều nông dân chuyển sang trồng sầu riêng, loại cây mang lại lợi nhuận cao hơn nhiều lần so với cà phê, khiến nguồn cung tiếp tục thu hẹp và đẩy giá robusta lên mức cao kỷ lục trong những năm gần đây.
Ở phía cầu, thị trường cũng đang thay đổi. Các quán cà phê không còn chỉ xoay quanh cà phê, mà ngày càng chú trọng không gian, trải nghiệm và tính “ăn ảnh”. Thế hệ Millennials và Gen Z thúc đẩy nhu cầu với matcha, trà, đồ uống ít đường và các lựa chọn hướng đến sức khỏe.
Dù vậy, tại châu Á, Việt Nam nổi bật là một thị trường cà phê có “luật chơi” riêng. Văn hóa cà phê đậm đặc, giá rẻ và gắn chặt với đời sống thường nhật khiến những mô hình thành công ở Hàn Quốc không thể sao chép nguyên vẹn. Với các chuỗi cà phê ngoại, Việt Nam vì thế không chỉ là một thị trường lớn, mà còn là một bài toán khó, đòi hỏi sự thích nghi sâu sắc hơn với gu thưởng thức và nhịp sống bản địa.
Học kỹ năng sống từ những cuốn cẩm nang sinh tồn
Sách “Cẩm nang sinh tồn”, “100 kỹ năng sinh tồn”, “Sống sót” là câu chuyện của những phượt thủ, nhà thám hiểm về cách thoát hiểm và sinh tồn.
