Ly hôn vốn luôn kéo theo những câu hỏi phức tạp về quá trình phân chia tài sản chung. Trong phần lớn trường hợp, việc này tương đối rõ ràng. Tuy nhiên, sự dễ dàng không áp dụng với tiền mã hóa.
Việc tích lũy tài sản tiền số trong các hộ gia đình Mỹ vẫn còn tương đối mới. Đồng thời, đợt lao dốc gần đây của nhiều tài sản kỹ thuật số như bitcoin hay ether cũng làm lung lay niềm tin của nhiều nhà đầu tư.
Tuy nhiên, trong nhiều cuộc ly hôn, biến động giá không phải vấn đề lớn nhất. Thách thức thực sự nằm ở chỗ tiền số có thể bị giấu kín bởi một phía.
“Trong các vụ ly hôn, tiền mã hóa đang gây ra những cơn đau đầu vì tài sản có thể được dịch chuyển tức thì và gần như vô hình”, ông Mark Grabowski, giáo sư luật công nghệ và đạo đức số tại Đại học Adelphi, nhận định.
Điều này buộc luật sư phải trát yêu cầu các sàn giao dịch cung cấp dữ liệu, lần theo giao dịch trên blockchain, đồng thời xác định tiền số được mua trước hay trong cuộc hôn nhân, theo CNBC.
 |
| Việc phân chia tiền số sau ly hôn không dễ dàng. Ảnh minh hoạ: Worldspectrum/Pexels. |
Ai giữ ví tiền số?
Về lý thuyết, việc phân chia tiền mã hóa khi ly hôn tương đối giống với các loại hình tài sản khác. Tuy nhiên, theo luật sư ly hôn Renee Bauer, câu hỏi tưởng chừng đơn giản lại gây tranh cãi nhiều nhất là: “Ai sẽ giữ ví?”
Câu hỏi này mở ra hàng loạt vấn đề mà việc phân chia tài sản truyền thống chưa từng gặp. Thách thức đầu tiên là xác định tài sản thực sự tồn tại ở đâu. Tài khoản hưu trí có sao kê, nhà có địa chỉ, còn tiền số có thể nằm trên sàn giao dịch trực tuyến hoặc trong ví cứng mà một người “vô tình” quên khai.
Sau đó, quá trình truy vết, kết hợp giữa điều tra và giám định kỹ thuật số, diễn ra. Khi tài sản được xác thực, các bên phải quyết định cách phân chia, chọn giữa giữ nguyên ví hoặc quy đổi thành tiền mặt để chia đôi.
“Vấn đề an ninh cũng rất lớn. Giao khóa đồng nghĩa với việc trao toàn quyền kiểm soát. Nếu một bên từ chối, tòa án phải cân nhắc phương án bắt buộc thực thi”, bà Bauer cho biết.
Theo bà, nhiều luật sư vẫn chưa theo kịp lĩnh vực này. Ở bang Connecticut, tiền mã hóa thậm chí chưa có mục riêng trong bản khai tài chính. Nếu không chủ động hỏi, tài sản giá trị có thể bị bỏ sót.
 |
| Tài sản kỹ thuật số trở thành trở ngại mới của các cuộc ly hôn. Ảnh minh hoạ: Tugay Kocatürk/Pexels. |
Thám tử tiền số xuất hiện
Một trong số ít công ty chuyên truy tìm tài sản tiền mã hóa bị giấu là BlockSquared Forensics. Ông Ryan Settle, nhà sáng lập kiêm CEO công ty, cho biết nhu cầu về loại hình dịch vụ này tăng vọt kể từ khi doanh nghiệp ra đời năm 2023.
Nếu một người nghi ngờ bạn đời giấu tiền số, luật sư có thể thuê BlockSquared để xác minh tài sản hoặc tiến hành điều tra sâu, truy vết giao dịch xuyên biên giới qua nhiều ví, sàn khác nhau. Công ty sẽ dựng lại “câu chuyện” di chuyển của tiền mã hóa theo mốc thời gian.
Settle cho biết các cuộc điều tra như vậy ngày càng phổ biến, đặc biệt trong các vụ ly hôn của những người có tài sản lớn. Ông lưu ý rằng thế hệ Millennials nắm giữ lượng tiền số cao nhất, đồng thời cũng bước vào giai đoạn cao điểm ly hôn.
Một rủi ro khác là nghĩa vụ thuế. “Có rất nhiều vấn đề thuế mà ngay cả luật sư cũng không nắm rõ,” Settle nói.
Nhiều vụ việc cho thấy người vợ hoàn toàn không biết về khoản đầu tư tiền số của chồng. Khi tài sản được chia, họ có thể phải gánh hóa đơn thuế lãi vốn khổng lồ.
Theo ông Roman Beck, giáo sư tại Đại học Bentley, luật pháp nhìn nhận tiền mã hóa đơn giản hơn nhiều người nghĩ. “Về thuế và luật tài sản, tiền mã hóa được xem là tài sản, không phải tiền tệ”, ông nói.
Trong ly hôn, bitcoin, ether, stablecoin hay NFT mua trong thời kỳ hôn nhân thường được coi là tài sản chung. Tòa án không chia ví, mà chia giá trị. Các phương án phổ biến gồm tách tài sản trực tiếp trên blockchain, bán và chia tiền mặt hoặc bù trừ bằng tài sản khác. Tuy nhiên, việc chia sẻ một ví hay khóa riêng được đánh giá là không an toàn sau ly hôn.
Một yếu tố khiến mọi thứ trở nên khó khăn hơn là sự biến động giá. Trong thời gian ngắn, bitcoin có thể rơi hàng chục phần trăm, khiến các bên khó thống nhất thời điểm chia. Một số cặp đôi chọn giữ tiền số, tách ví hoặc nhờ bên thứ 3 quản lý cho đến khi thị trường hồi phục. Song, phương án này đòi hỏi sự đồng thuận.
3 ác mộng tài chính thường trực của người trẻ
Nhiều người trẻ hiện phải đối mặt với 3 vấn đề tài chính chính: thiếu hụt tiền bạc do chi tiêu vượt kế hoạch trước các cám dỗ mua sắm trực tuyến; lâm vào nợ nần vì sử dụng thẻ tín dụng và các hình thức vay tiêu dùng dễ dãi; và làm việc quần quật nhưng không đạt được mục tiêu tài chính đề ra. Để giải quyết những vấn đề này, cuốn sách Làm chủ tiền bạc từ khi còn đi học của TS Vũ Minh Tú cung cấp các phương pháp quản lý tài chính cá nhân hiệu quả, giúp người trẻ kiểm soát chi tiêu, tránh nợ nần và đạt được mục tiêu tài chính.
