300 tác phẩm 'kể lại' một thế kỷ mỹ thuật Việt Nam

Đầu năm 2026, khi dấu mốc 100 năm Trường Mỹ thuật Đông Dương tiếp tục được nối dài, Le Auction House giới thiệu triển lãm Âm vang một thế kỷ Nghệ thuật Việt Nam như một điểm hội tụ mang tính tổng hợp.

Trong hành trình kéo dài 3 tuần (18/1-7/2), triển lãm Âm vang một thế kỷ Nghệ thuật Việt Nam, giới thiệu hơn 300 tác phẩm, phác họa tiến trình hơn một thế kỷ của mỹ thuật Việt Nam hiện đại, từ cuối thế kỷ XIX đến nghệ thuật đương đại.

Chia sẻ với Tri Thức – ZNews, ông Lê Quang, đại diện Le Auction House, cho biết việc nhìn lại lịch sử không nhằm đưa ra các kết luận khép kín, mà hướng tới mở rộng đối thoại. Theo ông, mỗi cuộc trưng bày chỉ là một lát cắt, cần tiếp tục được bổ sung thông qua nghiên cứu, đối chiếu và tranh luận học thuật. Tinh thần này giúp triển lãm giữ được sự cân bằng giữa tham vọng bao quát và thái độ khiêm nhường cần thiết.

Triển lãm được sắp đặt theo thời gian, bắt đầu từ cuối thế kỷ XIX, khi người Pháp hiện diện tại Đông Dương. Trong giai đoạn này, các họa sĩ, nhà thám hiểm và nhiếp ảnh gia phương Tây đã để lại những hình dung ban đầu về An Nam, đồng thời cùng người bản địa đặt nền móng cho giáo dục mỹ thuật tại Việt Nam. Những tên tuổi như Victor Tardieu, Alix Aymé, André Maire hay Evariste Jonchère xuất hiện như các nhân tố mở đường cho tiến trình hiện đại hóa mỹ thuật.

Triển lãm cho thấy mỹ thuật Việt Nam không vận động qua những đứt gãy tuyệt đối, mà thông qua các chuyển động liên tục. Trong giai đoạn Kháng chiến, khi hội họa gắn chặt với lịch sử dân tộc, các tác phẩm vẫn duy trì nền tảng nghề nghiệp vững chắc. Nghệ thuật thời kỳ này vừa mang chức năng xã hội, vừa giữ giá trị thẩm mỹ.

Một điểm mạnh của Âm vang một thế kỷ Nghệ thuật Việt Nam là cách tái hiện tính đa thanh của mỹ thuật Việt Nam. Bên cạnh bộ tứ Nguyễn Tư Nghiêm – Dương Bích Liên – Nguyễn Sáng – Bùi Xuân Phái, triển lãm còn giới thiệu nhiều nghệ sĩ cùng xuất thân từ Trường Mỹ thuật Đông Dương như Phạm Văn Đôn, Phan Kế An, Phạm Hậu. Danh sách này cho thấy một giai đoạn phát triển phong phú, nơi nhiều khuynh hướng và quan niệm thẩm mỹ cùng tồn tại.

Triển lãm cũng làm nổi bật sự song hành giữa các họa sĩ hoạt động trong nước và những nghệ sĩ thành danh ở châu Âu như Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Lê Thị Lựu, Vũ Cao Đàm. Thay vì nhìn họ như những nhánh rẽ tách biệt, trưng bày đặt các sáng tác này trong cùng một chỉnh thể lịch sử, cho thấy tinh thần kế thừa vẫn âm thầm hiện diện.

Ở trưng bày nghệ thuật đương đại, triển lãm tập trung vào những “âm vang” tiếp nối từ thế kỷ trước qua sáng tác của các nghệ sĩ như Đặng Xuân Hòa, Bùi Hữu Hùng, Phạm An Hải,... Theo ông Lê Quang, đây là sự tiếp nối đào tạo bài bản khởi nguồn từ Trường Mỹ thuật Đông Dương, thể hiện qua tư duy tạo hình, phương pháp làm việc và tinh thần truyền nghề.