|
|
Dissolving into the Same Breath #3 (2024) của nghệ sĩ người Đài Loan - Singapore Lavender Chang sử dụng kỹ thuật chụp ảnh phơi sáng. Ảnh: NGS. |
Giống nhiều quốc gia châu Á khác, Singapore vốn được cho là tương đối bảo thủ, kín đáo, đặc biệt khi nói đến tình dục hay sự thân mật thể xác. Tuy nhiên, National Gallery Singapore (NGS) đang tạo ra sự khác biệt với triển lãm tập trung vào khoái cảm tình dục.
Triển lãm mang tên Passion is Volcanic: Desire in Southeast Asian Art (tạm dịch: Đam mê như núi lửa: Ham muốn trong nghệ thuật Đông Nam Á). Tên gọi được lấy cảm hứng từ bài luận Trip to Bali của họa sĩ gốc Hoa tại Singapore Liu Kang năm 1953. Ở đó, ông mô tả đam mê mang tính nguyên sơ và mãnh liệt như núi lửa phun trào của người Bali.
Adele Tan, giám tuyển cấp cao của NGS, chia sẻ với SCMP rằng: “Tôi muốn dùng lăng kính của chủ nghĩa gợi cảm và ham muốn để nhìn lại bộ sưu tập của bảo tàng, xem liệu có câu chuyện nào chưa từng được kể hay không”.
Triển lãm quy tụ hơn 70 tác phẩm trải dài khoảng 800 năm lịch sử, được chia thành 3 chương gồm Asian Mythos and Rituals (Thần thoại và nghi lễ châu Á), Conventions of the Erotic (Quy ước về tính gợi dục) và Public Arenas/Private Interiors (Không gian công cộng/Nội thất riêng tư).
 |
| Tác phẩm Vajradhara và Prajnaparamita (khoảng thế kỷ XIV hoặc XV), của một nghệ sĩ vô danh, được trưng bày tại triển lãm ở Singapore. Ảnh: NGS. |
Một trong những tác phẩm nổi bật ở phần đầu triển lãm là Vajradhara and Prajnaparamita, tượng đồng mạ vàng từ thế kỷ XIV hoặc XV, khắc họa 2 vị thần Phật giáo ngồi đối diện và ôm nhau trong tư thế quan hệ tình dục. Đây là tư thế Tantra nhằm đồng bộ hơi thở và năng lượng để đạt kết nối tâm linh.
Gần đó, một video dài 25 phút có tiêu đề I’m Living (2002) của nghệ sĩ Thái Lan Araya Rasdjarmrearnsook được trình chiếu, ghi lại cảnh bà mặc quần áo cho thi thể một phụ nữ vô danh. Tác phẩm đi kèm đoạn trích từ truyện khiêu dâm do chính nghệ sĩ sáng tác bằng tiếng Thái và tiếng Anh. Video gây tranh cãi này đào sâu vào khái niệm cái chết và nghi lễ, trong khi phần truyện gợi nhắc đến chủ đề tình dục như một phần của vòng tuần hoàn sự sống.
Ở một góc khác, tác phẩm điêu khắc Haliya Bathing (1983) của nghệ sĩ Philippines Agnes Arellano tái hiện nữ thần mặt trăng Haliya trong thần thoại tiền thuộc địa của người Bicolano. Nhân vật khỏa thân nằm trong tư thế sinh nở trên nền đá cẩm thạch trắng nghiền vụn, bụng bầu nhô lên giữa những đường gợn sóng.
Tác phẩm được đúc từ chính các bộ phận cơ thể của nghệ sĩ, trở thành điểm nhấn trong chuỗi sáng tác về tính nữ của Arellano. “Chúng tôi muốn đảo ngược kỳ vọng thông thường về tình dục và ham muốn”, Adele Tan nói, cho biết việc đưa các tác phẩm bản địa Đông Nam Á thành “nền tảng tự sự” của triển lãm cũng là cách phản biện quan điểm cho rằng khu vực này từng bị thuộc địa hóa và gắn với góc nhìn gợi dục từ phương Tây.
Ở phần Conventions of the Erotic, tập trung vào cách nghệ thuật thế kỷ XX nhìn lại hình tượng khỏa thân và khái niệm gợi dục trong học thuật, triển lãm trưng bày Scene in Bali (1953) của Liu Kang. Bức tranh mô tả khung cảnh nhiệt đới với những phụ nữ Bali khỏa thân xuất hiện khắp nơi. Chính Liu Kang từng gọi Bali là “vùng đất nghệ thuật giàu dục tính”.
Đối lập với góc nhìn đậm tính nam đó là tác phẩm đất nung Lily for Georgia O’Keeffe (2009) của nghệ sĩ Philippines Julie Lluch. Tác phẩm phóng đại cơ quan sinh sản nữ và được xem như lời tri ân dành cho nữ họa sĩ Mỹ Georgia O’Keeffe - người nổi tiếng với những phê phán về chế độ phụ quyền và “male gaze” (ánh nhìn nam giới).
 |
| Sixtynine 1 (bên trái) và Sixtynine 3 (bên phải, 2000), của Ahmad Zakii Anwar, giữ vị trí nổi bật trong triển lãm. Ảnh: NGS. |
Trong khi đó, nghệ sĩ Malaysia Ahmad Zakii Anwar dùng loạt tranh acrylic tĩnh vật Sixtynine 1 và Sixtynine 3 (2000) để thách thức cách nghiên cứu hình thể khỏa thân trong giáo dục nghệ thuật truyền thống, bằng việc biến cơ thể người thành những quả chuối được sắp đặt đầy ẩn ý.
Phần cuối triển lãm mang tên Public Arenas/Private Interiors, tập trung vào chính trị giới tính đương đại và cách tình dục hiện diện giữa không gian công cộng lẫn đời sống riêng tư, từ điều cấm kỵ đến sự gợi cảm.
Dù gắn với thần thoại hay nghệ thuật, tình dục cuối cùng vẫn là trải nghiệm riêng tư, thậm chí bí mật. Nghệ sĩ gốc Đài Loan - Singapore Lavender Chang khai thác điều này qua tác phẩm Dissolving into the Same Breath #3 (2024) - một trong những sáng tác mới nhất tại triển lãm.
Để ghi lại quá trình một cặp đôi tìm lại kết nối sau thời gian xa cách tình dục, Chang sử dụng kỹ thuật chụp phơi sáng dài, ghi lại chuyển động của 2 cơ thể trên giường ngủ trước khi hòa làm một. Tác phẩm xem sự thân mật như màn trình diễn liên tục biến đổi.
Đáng chú ý, tác phẩm ban đầu được đặt hàng trong chiến dịch quảng bá Viagra - loại thuốc kê đơn điều trị rối loạn cương dương.
Tan Peng là nghệ sĩ Singapore đầu tiên công khai đồng tính, thông qua triển lãm Flowing Forest, Burning Hearts năm 1993 với nhiều hình ảnh đồng tính nam gợi dục.
Vào thời điểm đó, quan hệ tình dục giữa nam giới vẫn bị xem là phạm pháp tại Singapore. Giám tuyển Adele Tan cho biết NGS đã mua các tác phẩm của Tan Peng nhưng chưa từng trưng bày, nên quyết định giới thiệu toàn bộ 4 bức pastel khỏa thân nam của ông tại triển lãm lần này.
 |
| Các bức tranh pastel của Tan Peng được trưng bày tại triển lãm. Ảnh: NGS. |
Trong đó, Untitled 7 (1990) là một nghiên cứu sớm về cơ thể nam giới dưới dạng tự họa. Nghệ sĩ nhìn vào chính mình, đồng thời suy ngẫm về điều kiện chính trị - xã hội của hành động này trong một đất nước chỉ mới hợp pháp hóa quan hệ đồng giới vào năm 2022.
Kathleen Ditzig, đồng giám tuyển triển lãm, nhận định: “Bạn sẽ nhận ra nhiều đổi mới tiên phong trong nghệ thuật thực chất đến từ các nghệ sĩ làm việc với ham muốn và tình dục. Tiến bộ xã hội và sáng tạo nghệ thuật, theo một cách nào đó, luôn song hành”.
Dù vậy, triển lãm vẫn tồn tại những giới hạn nhất định. Sự kiện không dành cho người dưới 18 tuổi, đồng thời cấm chụp ảnh và quay video. Adele Tan hy vọng công chúng có thể yêu nghệ thuật thông qua các giác quan.
Cuốn Vọng âm sắc màu khắc họa chân dung các họa sĩ từ Đông Dương đến đương đại, đồng thời bàn luận về thưởng thức nghệ thuật, giáo dục thẩm mỹ, vấn đề tranh thật - giả và giới hạn tiếp nhận hội họa của công chúng.
