Không còn là những món đồ trưng bày dành riêng cho cộng đồng sưu tầm ngách, art toys dần trở thành một phần của văn hóa thị giác đương đại. Từ ngày 5-12/5, triển lãm sáng tạo nghệ thuật A.R.T SHOW (Alliance of Rising Toys) diễn ra tại Nhà Văn hóa Thanh niên mới ở TP.HCM.
Sự kiện quy tụ các nghệ sĩ trong lĩnh vực art toys (đồ chơi nghệ thuật mang tính sáng tạo và sưu tầm) và toy custom (đồ chơi được nghệ sĩ thiết kế, biến tấu độc bản) nổi bật của châu Á.
Theo nghiên cứu, thị trường art toys toàn cầu đạt 18,58 tỷ USD trong năm 2025 và trên đà chạm ngưỡng 22,85 tỷ USD vào 2035. Riêng khu vực Đông Nam Á tăng trưởng gần gấp đôi tốc độ thế giới (CAGR 8,91%). Việt Nam dẫn đầu khu vực ở mức CAGR 10,3%. Doanh thu blind box (hộp mù) qua thương mại điện tử Việt Nam năm 2024 chạm mốc 150 tỷ VND.
  |
| Josh Wang xuất hiện tại triển lãm, gặp gỡ ca sĩ Quang Vinh trong khuôn khổ sự kiện. |
Những tín hiệu này cho thấy art toys dần vượt ra khỏi phạm vi thú chơi nhỏ, để trở thành một phần của ngành công nghiệp sáng tạo.
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất tại A.R.T SHOW là sofubi (soft vinyl toy - đồ chơi nghệ thuật làm từ nhựa vinyl mềm). Dòng sản phẩm này được xem là cốt lõi của văn hoá art toys châu Á.
Sofubi xuất hiện tại Nhật Bản từ khoảng giữa thế kỷ XX, ban đầu gắn với các nhân vật quái vật (kaiju) và siêu anh hùng trong phim truyền hình. Tuy nhiên, trong khoảng hơn một thập kỷ trở lại đây, sofubi chuyển mình mạnh mẽ, trở thành một hình thức art toys cao cấp được giới sưu tầm trên toàn thế giới quan tâm.
Triển lãm quy tụ hơn 20 nghệ sĩ trong và ngoài nước. Họ hoạt động trong lĩnh vực art toys, minh hoạ, thiết kế nhân vật và nghệ thuật đương đại. Đáng chú ý, sự kiện có sự góp mặt của nhiều tên tuổi đang hoạt động tích cực trong cộng đồng designer toy (đồ chơi thiết kế bởi nghệ sĩ) tại châu Á.
Nổi bật nhất là sự tham gia của Josh Wang - nhà sáng lập thương hiệu Black Pearls - một trong những studio sofubi (đồ chơi vinyl mềm thủ công) được giới sưu tầm quốc tế chú ý trong những năm gần đây. Trong cộng đồng người chơi, Black Pearls được xem là một trong những đại diện tiêu biểu của làn sóng sofubi đương đại châu Á.
Một trong những thiết kế nổi bật của Black Pearls, đồng thời là hình ảnh xuyên suốt triển lãm, là nhân vật HAPY. HAPY được Josh Wang sáng tạo trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Đó thời điểm mà cảm xúc con người trở nên phức tạp hơn bao giờ hết, vừa mong muốn tích cực, vừa tồn tại nhiều bất an và mâu thuẫn nội tại.
Tên gọi “HAPY” là một biến thể của từ “happy” (hạnh phúc), được cố ý lược bỏ một chữ cái, như cách thể hiện sự không trọn vẹn trong cảm xúc - nơi niềm vui và nỗi lo luôn song hành.
  |
| Triển lãm art toys thu hút sự tham gia của công chúng tại TP.HCM trong những ngày đầu tháng 5. |
Bên cạnh Josh Wang, sự xuất hiện của Quiccs là một điểm nhấn đáng chú ý khác của buổi trưng bày. Quiccs là một trong những nghệ sĩ art toys có sức ảnh hưởng lớn trong khu vực. Sự góp mặt của anh giúp triển lãm kết nối trực tiếp với dòng chảy chính của văn hoá designer toy toàn cầu.
Một trong những điểm hấp dẫn của A.R.T SHOW nằm ở mô hình toy custom (nghệ sĩ biến tấu trên một phôi thiết kế có sẵn). Tại sự kiện, phôi (base figure - mô hình gốc) được phát triển bởi Black Pearls, dựa trên nhân vật HAPY.
Từ nền tảng này, các nghệ sĩ Việt Nam sẽ tham gia sáng tạo lại theo phong cách cá nhân, tạo nên những phiên bản hoàn toàn khác biệt. Nói cách khác, cùng một “phôi” HAPY, mỗi nghệ sĩ sẽ kể một câu chuyện riêng thông qua màu sắc, chất liệu, kỹ thuật và ngôn ngữ thị giác của mình.
Kẻ giả mạo khuấy đảo giới nghệ thuật châu Âu
Phù thủy tranh giả mạo thuật lại vụ lừa đảo nghệ thuật lớn nhất thế kỷ XX do Han van Meegeren dàn dựng, khi ông giả tạo thành công các “tác phẩm Vermeer” và qua mặt cả chuyên gia lẫn nhà sưu tập Đức Quốc xã như Hermann Goering. Cuốn sách kết hợp điều tra lịch sử, phân tích tâm lý và đặt ra câu hỏi về giá trị thực sự của nghệ thuật và niềm tin vào thẩm định chuyên môn.
