|
|
Nhiều phụ huynh mong con chủ động học lái, song một bộ phận Gen Z vẫn chưa có ý định bắt đầu. |
Theo Cục Quản lý Đường cao tốc Liên bang Mỹ (FHWA), năm 1983, khoảng một nửa thanh thiếu niên 16 tuổi tại Mỹ đã có bằng lái. Tuy nhiên, đến năm 2022, tỷ lệ này chỉ còn khoảng 25%.
Theo đó, việc sở hữu bằng lái, từng được xem như dấu mốc trưởng thành của tuổi teen Mỹ, đang dần mất đi sức hút, kéo theo những thay đổi về cách người trẻ hình dung về sự tự lập, theo Business Insider.
Không muốn lái xe
Là mẹ của 3 người con, Christina Mott (46 tuổi), sống tại khu ngoại ô phía bắc California (Mỹ), đếm ngược từng ngày chờ con trai cả Colton (16 tuổi), thi đỗ bằng lái. Mỗi ngày, cô xoay vòng giữa 3 trường học khác nhau để chở con, rồi tiếp tục đưa chúng đến lớp ngoại khóa và những buổi tụ tập bạn bè.
Trong một lần học lái xe, Colton vượt đèn đỏ và biển báo dừng. Cậu hoảng hốt, lo mình có thể gây tai nạn nên quyết định hoãn kế hoạch thi bằng lái vô thời hạn.
Điều đó đồng nghĩa Christina vẫn phải đều đặn cầm vô lăng đưa 3 con đi khắp nơi. Chia sẻ với Business Insider, bà cho biết không ít phụ huynh rơi vào tình cảnh tương tự, khi con cái, phần lớn là thanh thiếu niên tại Mỹ, trì hoãn việc thi bằng ở tuổi 16.
“Khi tôi 16 tuổi, chúng tôi đâu nghĩ nhiều như vậy. Lái xe khi đó đồng nghĩa với tự do”, Christina nói.
Trên các diễn đàn trực tuyến, không ít phụ huynh than phiền rằng họ vẫn phải làm “tài xế” cho những đứa con đã trưởng thành và việc ai sẽ chở con về nhà sẽ được quyết định bằng trò oẳn tù tì.
 |
| Nhiều bố mẹ thuộc thế hệ X vẫn phải lái xe đưa đón con hằng ngày, dù các con đã trưởng thành. |
Một số khác, như trường hợp của Sarah Wilson (50 tuổi), khi cô ngừng chở con gái 16 tuổi đi lại trong thành phố, cô bé không đăng ký học lái mà chuyển sang đi xe buýt. Đến nay đã vào đại học, con cô vẫn chưa biết lái xe, chủ yếu di chuyển bằng xe đạp hoặc nhờ bạn bè đưa rước.
“Tôi thấy khá bực khi con không thể san sẻ những chuyến đi xa hay việc lặt vặt hằng ngày. Tôi muốn con có được sự tự lập đó, dù con vẫn chưa sẵn sàng để lái xe”, Wilson nói.
Robert Roble, một tài xế xe công nghệ tại Georgia (Mỹ), cũng cho biết số thanh thiếu niên đủ tuổi lái xe nhưng đặt xe đi làm thêm hoặc tập thể thao ngày càng nhiều.
“Tuần này tôi chở một khách 22 tuổi vẫn chưa có bằng lái”, ông nói.
Bằng lái mất sức hút
Lý giải việc con chậm học lái, nhiều phụ huynh lo cảnh con vừa cầm vô lăng vừa nhìn điện thoại. Nghiên cứu năm 2025 của hệ thống y tế Mass General Brigham (Mỹ) cho thấy tài xế tuổi teen dành khoảng 21% thời gian lái xe để xem điện thoại; hơn 1/4 số lần liếc nhìn kéo dài từ 2 giây trở lên.
Jeffrey Jensen Arnett, Giáo sư tâm lý học tại Đại học Clark (Mỹ) và tác giả cuốn Emerging Adulthood: The Winding Road from the Late Teens Through the Twenties, cho rằng trì hoãn việc lái xe phản ánh những thay đổi sâu rộng hơn của thế hệ Z so với trước đây.
Theo ông, người trẻ hiện quan hệ tình dục ít hơn, kết đôi và lập gia đình muộn hơn. Họ cũng ra ngoài ít, uống rượu ít, một phần vì giao tiếp, mua sắm hay đặt đồ ăn đều có thể thực hiện qua mạng.
Sự tiện lợi của các ứng dụng gọi xe như Uber, cùng viễn cảnh xe tự lái, khiến bằng lái không còn là cột mốc bắt buộc. Theo đó, cả Lyft và Uber đều ghi nhận số tài xế thuộc Gen Z ngày càng ít, trong khi lượng khách hàng trẻ lại tăng nhanh.
 |
| Tiện ích từ các ứng dụng gọi xe góp phần làm giảm mong muốn cầm vô lăng của giới trẻ. |
“Gen Z cảm thấy lái xe không nhất thiết phải trở thành mục tiêu trong tương lai”, Arnett nhận định.
Bên cạnh đó là áp lực chi phí. Giá xe đã qua sử dụng tăng mạnh trong vài năm gần đây, bảo hiểm hàng tháng ở mức cao, còn các lớp dạy lái miễn phí tại trường công ngày càng hiếm.
Nina McCollum (57 tuổi), sống tại Ohio (Mỹ), cho biết khóa học lái xe chính quy rẻ nhất bà tìm được có giá khoảng 700 USD.
Tại các bang như New Jersey, Illinois, Massachusetts và Pennsylvania, tài xế tuổi teen bị giới hạn số người được chở theo. Ở California, người dưới 18 tuổi phải chờ một năm sau khi có bằng mới được chở đủ nhóm bạn. Luật cũng cấm chở bất kỳ ai dưới 20 tuổi trong xe mà không có người lớn trên 25 tuổi đi cùng.
Tại Mỹ, hơn 9/10 hộ gia đình có ít nhất một ôtô và 87% người dân lái xe mỗi ngày. Vì vậy, ngoài một số đô thị lớn có giao thông công cộng thuận tiện, việc không biết lái thường đồng nghĩa phải phụ thuộc người khác và tốn thêm chi phí đi lại, thậm chí, gây ảnh hưởng đến các cơ hội việc làm.
“Trước đây, vì không biết lái xe, tôi chỉ có thể chọn những nơi làm việc hoặc học tập đi bộ hay đi xe buýt được, nên phần nào bị giới hạn”, Alma Benitez (24 tuổi), nói.
Ba năm trước, khi 21 tuổi, Benitez mới lấy bằng lái. Hiện cô đã xây kênh TikTok, chia sẻ kinh nghiệm cơ bản cho người mới lái như cách đổ xăng hay xử lý các khúc rẽ. Phần lớn bình luận dưới các video này đến từ người ở độ tuổi cuối 20, cho thấy việc học lái muộn không còn là trường hợp hiếm.
“Rất nhiều người thực sự sợ khi phải lái xe ngoài đường”, cô cho biết.
Tại California, Colton Mott cũng đang tìm lại sự tự tin sau lần vấp váp trước đó. Cậu đăng ký học lại và đặt lịch thi tại Sở Giao thông địa phương (DMV), với sự động viên và hỗ trợ từ mẹ.
