5 cách áp dụng toán học vào trang trí nhà đẹp

Những công thức đơn giản như chia tỷ lệ màu sắc hay sắp xếp theo quy tắc 1/3 giúp không gian trở nên dễ chịu hơn. Ảnh minh họa: Xiaohongshu.

Các nhà thiết kế nội thất thường dựa vào hình học và những công thức tỷ lệ để tạo nên không gian hài hòa, dễ chịu cho thị giác. Những nguyên tắc này giúp xác định kích thước phù hợp của bàn cà phê so với sofa hay khoảng cách treo tranh phía trên lò sưởi, từ đó giữ được sự cân đối trong tổng thể căn phòng.

Frida Ramstedt, nhà thiết kế nội thất người Thụy Điển và tác giả The Furniture Handbook và The Interior Design Handbook, cho biết dù không yêu thích toán học, bà vẫn nhận thấy các công thức tỷ lệ đặc biệt hữu ích trong công việc. Christopher Boutlier, nhà thiết kế tại Washington (Mỹ), cũng cho rằng hình học là yếu tố dẫn dắt phần lớn quyết định trong thiết kế.

“Tôi không thực sự ngồi xuống để ‘làm toán’, nhưng tỷ lệ và hình học luôn định hướng mọi lựa chọn. Nội thất đẹp thường tuân theo những nguyên tắc giống kiến trúc cổ điển: sự hài hòa, nhịp điệu và tỷ lệ”, ông nói.

Theo Boutlier, chỉ cần lệch vài cm, căn phòng có thể trở nên khó chịu. Ngược lại, khi tỷ lệ đúng, không gian mang lại cảm giác yên tĩnh và cân bằng. Những nguyên tắc này không chỉ dành cho giới chuyên môn mà bất kỳ ai cũng có thể học và áp dụng.

Dãy Fibonacci

Dãy Fibonacci là chuỗi số trong đó mỗi số bằng tổng của hai số trước (0, 1, 1, 2, 3, 5…). Chuỗi này liên quan đến “tỷ lệ vàng”, khoảng 1,618, thường được biểu diễn dưới dạng 60/40. Từ thời cổ đại, tỷ lệ này được xem là biểu tượng của vẻ đẹp tự nhiên, được xuất hiện trong vỏ ốc nautilus, quả thông, hoa hướng dương và cả những công trình nổi tiếng như Parthenon, kim tự tháp Giza, nhà thờ Đức Bà Paris hay Taj Mahal.

Trong thiết kế nội thất, nguyên tắc này có thể áp dụng bằng cách bố trí khoảng 60% diện tích căn phòng cho đồ nội thất và để 40% không gian trống. Nó cũng phù hợp khi xây dựng bảng màu. Ví dụ, trong một văn phòng, nhà thiết kế Autumn Pochiro (Ohio, Mỹ) sử dụng màu xanh lam trung bình cho 60% không gian và xanh indigo cho phần còn lại.

Nhà thiết kế Autumn Pochiro chọn tông xanh lam cho khoảng 60% không gian văn phòng và sử dụng màu xanh indigo cho phần còn lại. Ảnh: Addison Jones.

Quy tắc 60/30/10

Quy tắc 60/30/10 là nguyên tắc quen thuộc trong thiết kế nội thất và phối màu. Theo đó, một không gian thường được chia thành 60% màu chủ đạo, 30% màu thứ cấp và 10% màu nhấn nhằm tạo sự cân bằng thị giác.

Tỷ lệ này cũng có thể áp dụng cho họa tiết hoặc chất liệu trong trang trí. Chẳng hạn, trong một phòng tắm, nhà thiết kế Christine Markatos Lowe (California, Mỹ) sử dụng gạch Mosaic House với ba sắc độ xanh để tạo nên mô-típ tuyến tính. Trong khi đó, Christopher Boutlier lựa chọn bảng màu cho phòng ngủ khách hàng gồm 60% tông trung tính, 30% gỗ tông trung và 10% điểm nhấn tối màu.

Tính đối xứng

Sự đối xứng giúp không gian tạo cảm giác ổn định và dễ chịu. Cách phổ biến nhất là đối xứng gương, chẳng hạn đặt giường ở giữa hai bàn đầu giường giống nhau hoặc sofa ở giữa hai bức tranh tương tự. Một dạng khác là đối xứng hướng tâm, khi các chi tiết tỏa ra từ một điểm trung tâm, như đèn chùm treo phía trên bàn ăn tròn. Ngoài ra còn có đối xứng mặt phẳng, thường thấy trong họa tiết vải, gạch lát hay giấy dán tường, khi các mô-típ lặp lại theo một trật tự nhất định.

Nhiều họa tiết lấy cảm hứng từ tự nhiên cũng dựa trên nguyên tắc này, như các khối hình học hoàn hảo (Platonic solids), mô-típ “flower of life” hay fractal, kiểu hình lặp lại ở nhiều kích thước khác nhau.

Theo nghiên cứu của Richard Taylor, giáo sư tại Đại học Oregon (Mỹ), các dạng hình fractal có thể mang lại cảm giác thư giãn cho người nhìn. Tuy vậy, các chuyên gia khuyên không nên lạm dụng đối xứng. Nếu mọi thứ quá đều đặn, căn phòng có thể trở nên cứng nhắc. Vì vậy, nhiều nhà thiết kế thường thêm yếu tố bất đối xứng hoặc sắp xếp đồ vật theo số lẻ, như ba bức tranh trên tường hay năm chiếc bình trên kệ, để tạo điểm nhấn.

Christine Markatos Lowe tạo họa tiết tuyến tính bằng gạch Mosaic House với ba sắc độ xanh khác nhau cho phòng tắm. Ảnh: Manolo Langis.

Quy tắc 1/3

Quy tắc này quen thuộc trong nhiếp ảnh nhưng cũng được áp dụng trong thiết kế nội thất.

Không gian được chia thành lưới 3x3, với điểm nhấn nằm ở trung tâm hoặc các giao điểm. Khi quan sát từ trái sang phải, trên xuống dưới, màu sắc và kết cấu nên có sự chuyển tiếp tự nhiên.

Trong một phòng khách trần cao, nhà thiết kế Blanche Garcia (New Jersey) chia không gian thành ba phần: đồ nội thất ở tầng dưới, hệ kệ sách ở phần giữa và khoảng trống phía trên.

Boutlier cũng áp dụng nguyên tắc này khi bố trí khu vực tiếp khách, chia thành ba phần gồm lối đi, khu vực ghế ngồi và khoảng không gian trống.

Kết hợp trật tự và lộn xộn

Theo các nhà thiết kế, một không gian lý tưởng là sự kết hợp giữa trật tự và biến tấu. Boutlier cho rằng kết hợp các chi tiết theo cặp với một vài điểm nhấn đơn lẻ giúp căn phòng vừa cân đối, vừa có sự khác biệt tự nhiên.

Khi bắt đầu thiết kế một căn phòng, nhiều chuyên gia thường xuất phát từ công thức như tỷ lệ vàng hoặc quy tắc 1/3. Sau đó, họ thêm những chi tiết bất ngờ, chẳng hạn một nhóm đồ trang trí theo số lẻ, để không gian trở nên sinh động hơn.