Những tháng cuối trước khi bước vào năm Bính Ngọ, mạng xã hội Việt Nam xuất hiện hình ảnh một chú ngựa nhỏ vừa chạy vừa khóc. Nhân vật này là Mã Tiểu Dã, IP (intellectual property) nổi lên trên Douyin và Xiaohongshu nhờ phong cách minh họa mang tính “chữa lành”, dễ lan tỏa.
Được xây dựng với tính cách tự do, tích cực, yêu thiên nhiên và nhạy cảm với xu hướng đương đại, Mã Tiểu Dã sở hữu tạo hình nhỏ bé, lùn lùn. Nhân vật thường xuất hiện trong hình ảnh vừa chạy băng băng vừa khóc nhưng không bỏ cuộc, nhờ đó dễ dàng trở thành chất liệu sáng tạo cho meme, sticker và nội dung tương tác đa nền tảng.
Đứng sau Mã Tiểu Dã là họa sĩ Hoàng Tam Thủy (Huang Sanshui), illustrator có kinh nghiệm lâu năm trong ngành sáng tạo. Tại Trung Quốc, nhân vật thường xuất hiện cùng những thông điệp như: “Dù bạn không phải chiến mã, bạn vẫn là chú ngựa hoang có ước mơ” hay “Áp lực, mệt mỏi nhưng không bỏ cuộc”.
Thú bông ngựa từ Trung Quốc về Việt Nam
Chia sẻ với Tri Thức - Znews, Leo DINH, đại diện studio nắm giữ bản quyền Mã Tiểu Dã tại Việt Nam, cho biết quyết định đầu tư vào IP này xuất phát từ sự đồng cảm mà nhân vật mang lại. Giữa hàng loạt IP thịnh hành, Mã Tiểu Dã gây ấn tượng nhờ hình ảnh “vừa khóc vừa làm”, cảm giác quen thuộc với nhiều người trẻ.
Theo anh, sự tích cực chân thật, pha chút dí dỏm giúp nhân vật được đón nhận không chỉ tại Trung Quốc mà ở cả Việt Nam.
 |
| Leo DINH cho biết chú ngựa Mã Tiểu Dã được đón nhận bởi có sự tích cực chân thật pha chút dí dỏm và hài hước. Ảnh: NVCC. |
Khánh Dương, founder đơn vị phân phối chính thức thú bông Mã Tiểu Dã, chia sẻ với Tri Thức - Znews rằng hệ sinh thái sản phẩm khá đa dạng, song chủ lực vẫn là thú bông, dòng sản phẩm đã được nhà máy Trung Quốc mua bản quyền và sản xuất trước.
Nhóm khách hàng chính là sinh viên năm cuối hoặc người mới đi làm, những người tìm thấy sự đồng cảm giữa bản thân và chú ngựa nhỏ. Theo đơn vị phân phối, từ khi mở bán, sản phẩm thú bông luôn nằm trong nhóm bán chạy nhất.
Theo quan sát, tại Việt Nam, các sản phẩm Mã Tiểu Dã được rao bán với mức giá từ 190.000-250.000 đồng cho thú nhồi bông, sticker từ 20.000 đồng, móc khóa từ 60.000 đồng và áo phông từ 100.000 đồng. Ngoài ra còn có bookmark, cốc giữ nhiệt, đồng xu, bao lì xì và sổ tay in hình ngựa.
Song song với sức hút gia tăng, tình trạng hàng nhái cũng bắt đầu xuất hiện. Leo DINH cho biết nhiều đơn vị vi phạm đã chủ động ngưng sản xuất hoặc liên hệ hợp tác khi nhận ra đã có công ty đại diện bản quyền chính thức tại Việt Nam. Studio hiện phối hợp với các đối tác xử lý xâm phạm bản quyền, đồng thời xây dựng fanpage như một cộng đồng để tăng tiếng nói chung trong việc bảo vệ IP.
Những chú ngựa chữa lành
Không chỉ riêng Mã Tiểu Dã, một chú ngựa nhồi bông màu đỏ với chiếc miệng cụp xuống cũng bất ngờ trở thành hiện tượng tại Trung Quốc trước thềm năm Bính Ngọ 2026.
Theo Reuters, tại chợ đầu mối lớn nhất Trung Quốc Yiwu International Trade City, khách hàng đổ xô tìm mua chú ngựa đỏ đeo chuông vàng, ánh mắt né tránh và biểu cảm ủ rũ. Ban đầu, sản phẩm được thiết kế với gương mặt tươi cười cho dịp năm mới. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất, phần miệng bị may ngược, vô tình tạo thành vẻ buồn bã.
Một chủ cửa hàng cho biết khi phát hiện lỗi, bà đề nghị hoàn tiền cho khách nhưng không ai quay lại. Hình ảnh “ngựa khóc” nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, kéo theo doanh số tăng vọt.
 |
| Chú ngựa khóc may bị lỗi được bày bán tại các gian chợ Trung Quốc. Ảnh: Reuters. |
Bloomberg nhận định không phải ngẫu nhiên mà giữa bối cảnh nhiều người trẻ đối diện áp lực kinh tế và công việc, một món đồ chơi mang biểu cảm buồn bã lại trở thành hiện tượng. Gương mặt “ngựa khóc” được cho là phản chiếu tâm trạng của một thế hệ đang loay hoay với tương lai.
Mark Tanner, CEO công ty nghiên cứu người tiêu dùng China Skinny, chia sẻ với Business Insider rằng dù chưa rõ câu chuyện “lỗi sản xuất” có hoàn toàn ngẫu nhiên, đây vẫn là bước đi kinh doanh khôn ngoan. Theo ông, hiện tượng này tương đồng với các trào lưu như “nằm phẳng”, khi người trẻ thừa nhận sự mệt mỏi bằng giọng điệu châm biếm và tự trào.
Jacob Cooke, CEO WPIC Marketing + Technologies tại Bắc Kinh, nhận định người trẻ ngày nay không né tránh căng thẳng mà thừa nhận áp lực theo cách nhẹ nhàng hơn. Những meme và sản phẩm như Mã Tiểu Dã trở thành “van xả” cho cảm xúc, giúp họ chia sẻ trạng thái tinh thần mà không cần lời giải thích dài dòng.
Dù mức độ thương mại hóa chưa cao như tại Trung Quốc, trào lưu "ngựa khóc" đang nhanh chóng đổ bộ và chiếm lĩnh mạng xã hội cũng như các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam. Hình ảnh chú ngựa nhỏ với gương mặt đẫm lệ nhưng đôi chân vẫn không ngừng chạy xuất hiện ngày càng dày trong các bài đăng của giới trẻ và các gian hàng online.
Khác với những biểu tượng truyền cảm hứng truyền thống thường đề cao sự mạnh mẽ hay chiến thắng, "ngựa khóc" trở thành đại diện cho tâm thế thừa nhận sự yếu đuối nhưng quyết không bỏ cuộc.
Khánh Dương cho rằng Mã Tiểu Dã chạm đúng tâm trạng của sinh viên mới ra trường đang loay hoay tìm việc, hay nhân viên văn phòng kiệt sức vì deadline nhưng vẫn phải tiếp tục. Thay vì che giấu áp lực trước guồng quay cơm áo và kỳ vọng gia đình, nhiều người trẻ chọn bộc lộ cảm xúc thông qua món đồ chơi nhỏ này.
3 ác mộng tài chính thường trực của người trẻ
Nhiều người trẻ hiện phải đối mặt với 3 vấn đề tài chính chính: thiếu hụt tiền bạc do chi tiêu vượt kế hoạch trước các cám dỗ mua sắm trực tuyến; lâm vào nợ nần vì sử dụng thẻ tín dụng và các hình thức vay tiêu dùng dễ dãi; và làm việc quần quật nhưng không đạt được mục tiêu tài chính đề ra. Để giải quyết những vấn đề này, cuốn sách Làm chủ tiền bạc từ khi còn đi học của TS Vũ Minh Tú cung cấp các phương pháp quản lý tài chính cá nhân hiệu quả, giúp người trẻ kiểm soát chi tiêu, tránh nợ nần và đạt được mục tiêu tài chính.
